Μακεδονικός Αγώνας 1904-1908 (Παύλος Μελάς)

  Παύλος Μελάς.

Ο Παύλος Μελάς (29 Μαρτίου 1870 – 13 Οκτωβρίου 1904) ήταν αξιωματικός πυροβολικού του ελληνικού στρατού και πρωτεργάτης του Μακεδονικού αγώνα. Ήταν γιος του Μιχαήλ Μελά και γαμπρός του Στέφανου Δραγούμη.

Γεννήθηκε στη Μασσαλία της Γαλλίας. Η καταγωγή της οικογένειάς του ήταν από τη Βόρεια Ήπειρο. Μετά τη μετακίνηση της οικογένειας στην Αθήνα, σπούδασε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων απ' όπου αποφοί -τησε ως ανθυπολοχαγός του πυροβολικού το 1891. Φέροντας τύψεις για την έκβαση του πολέμου του 1897  συμμετείχε από τους πρώτους στο ιδρυθέν το 1900 Μακεδονικό κομιτάτο για την εμψύχωση του απογοητευμένου ελληνικού πληθυσμού της Μακεδο νίας και σε αντίδραση στη δράση των Βουλγάρων κομιτατζήδων. Έτσι από τον Φεβρουάριο του1904 ο Παύλος Μελάς έσπευσε με άλλους τρεις αξιωματικούς, τους Α. Κοντούλη, Α. Παπούλα και Γ. Κολοκοτρώνη, προς επιτόπια μελέτη της κατάστασης. Αποτυγχάνοντας σε εκείνη την πρώτη προσπάθεια, επανήλθε τον Ιούλιο του ίδιου έτους οπότε και εισήλθε στη Μακεδονία ως ζωέμπορος με το όνομα "Πέτρος Δέδες". Μετά 20ήμερη παραμονή συναντήθηκε με τον Λάμπρο Κορομηλά στη Θεσσαλονίκη ανταλλάσσοντας σκέψεις για ανάληψη επιχειρήσεων και στη συνέχεια επέστρεψε στην Αθήνα.

Στις 18 Αυγούστου όταν όλα ήταν έτοιμα κατά το σχέδιο ο Παύλος Μελάς με το επιχειρησιακό όνομα Καπετάν Μίκης Ζέζας, επικεφαλής σώματος εκ 35 μόλις ανδρών, που το αποτελούσαν Μακεδόνες, Μανιάτες και Κρητικοί, ανέλαβε την αρχηγία του Μακεδονικού αγώνα ενάντια στους Βούλγαρους και εισήλθε ένοπλα στα Μακεδονικά εδάφη με την εντολή να ασκεί καθήκοντα αρχηγού και στις μικρότερες ομάδες που δρούσαν εν τω μεταξύ στη περιφέρειες Μοναστηρίου και Καστοριάς. Πληροφορηθέντες οι Τούρκοι από διάφορους καταδότες περί της εισόδου και της δράσης του Παύλου Μελά έθεσαν προς καταδίωξή του πολυάριθμο τουρκικό απόσπασμα. Παρά τις συνεχείς διώξεις του Οθωμανικού στρατού ο Παύλος Μελάς άρχισε ν΄ αποδεκατίζει τις βουλγαρικές ομάδες με βάση τα χωριά Λιγκοβάνη και Λίχυβο. Όμως στις 13 Οκτωβρίου1904 βρισκόμενος στα Στάτιστα και προδοθείς από την βουλγάρικη συμμορία του Μήτρου Βλάχου περικυκλώθηκε από Τουρκικό απόσπασμα 150 ανδρών. Μετά από δίωρη λυσσαλέα μάχη διέταξε αιφνίδια έξοδο τεθείς επικεφαλής των ανδρών του . Στην επιχείρηση αυτή τραυματίσθηκε θανάσιμα στην οσφυϊκή χώρα και πέθανε μετά από μισή ώρα στα χέρια του φιλου του, Γεώργιο Στρατινάκη. 

Μέρος τετρασέλιδου ποιήματος  για τον ήρωα γραμμένο στις 12 Οκτωβρίου 1905 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου,δείγμα της συγκίνησης που προκάλεσε ο θάνατός του.

(Οικογενειακό κειμήλιο)

Το σπίτι που σκοτώθηκε ο Παύλος στη Στάτιστα Καστοριάς

Τα προσωπικά του αντικείμενα

Γράμμα μετά το θάνατο

Ο τελευταίος αποχαιρετισμός

Ο θάνατος του Παύλου

"Σε κλαίει λαός"
Κ.Παλαμάς

                     
Ερμηνεία :Δ.Γαλάνη

Παύλος Μελάς στη "Μηχανή του Χρόνου"

Το τελευταίο παιδομάζωμα ( Νάουσα 1705)

Στα 1704 ο αριθμός των απελπισμένων πού παίρνουν τον δρόμο προς τα βουνά και προς την ανταρσία μεγαλώνει. Όπως αναφέρει σουλτανικό φιρ­μάνι, «ληστές και κακοποιοί» εμφανίζονται από την Αδριανούπολη ως το Βελιγράδι, και από την Θεσσαλονίκη ως την Λάρισα , ανωμαλία πού δεν ήταν δυνατόν να δημιουργηθεί χωρίς την ανοχή, άλλα και την συμμετοχή των αρματολών. Το τι οι Έλληνες αρματολοί παίρνουν θέση σιγά σιγά στο πλευ­ρό του λαού φαίνεται καθαρά και από το παρακάτω χαρακτηριστικό επεισόδιο πού διαδραματίστηκε στις περιοχές Βέροιας και Νάουσας.

Συγκεκριμένα στην Νάουσα παρουσιάστηκε κατά τις αρχές Απριλίου 1705 ο σιλιχτάρης (αξιωματικός των ιππέων της φρουράς του σουλτάνου) Αχμέτ Τσελεμπή με την εντολή να στρατολογήσει από την περιοχή αυτή 50 νέους γενιτσάρους, «κατά το κρατούν παλαιόν έθιμο». 

Όταν όμως δήλωσε τον σκοπό της άφιξής του, οι Ναουσαίοι, με επικεφαλής τον αρματολό του τό­που Ζήση Καραδήμο και τούς δυο γιους του Βασίλη και Δημήτρη, ξεσηκώ­θηκαν εναντίον του φωνάζοντας «εμείς δεν παραδίνουμε τούς γιους μας στους μουσουλμάνους» και ερεθισμένοι από την ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα που δη­μιουργείται σε τέτοιες περιστάσεις σκοτώνουν τον σιλιχτάρη και τούς δυο μουσουλμάνους συνοδούς του. Κατόπιν σχημάτισαν ένα σώμα με περισσό­τερους από 100 άνδρες, ύψωσαν την σημαία της ανταρσίας και άρχισαν να διατρέχουν τα βουνά και τις πεδιάδες των καζάδων Βέροιας και Νάουσας λη­στεύοντας και σκοτώνοντας τούς μουσουλμάνους της υπαίθρου. Αμέσως μετά την είδηση της ανταρσίας συγκροτείται καταδιωκτικό απόσπασμα από 800 εκλεκτούς μάχιμους μουσουλμάνους με επικεφαλής τον βοεβόδα της Βέ­ροιας Μουχαρέμ αγά και τον μπουλούκμπαση της ίδιας πόλης Ρετζέπ αγά. Το απόσπασμα αυτό καταδιώκει τούς αντάρτες και κατά τα μέσα Ιουνίου κατορθώνει να τούς περισφίξει στα στενά της Αράπιτσας έξω από την Νά­ουσα. Στην μάχη πού έγινε ό Ζήσης Καραδήμος πέφτει νεκρός, χτυπημένος από τέσσερις σφαίρες σε διάφορα μέρη του σώματος του, ενώ οι δυο γιοί του, μαζί με άλλους έξι άνδρες, πιάνονται αιχμάλωτοι και οδηγούνται στην Βέ­ροια. Εκεί προσάγονται στο ιεροδικείο, πού συγκαλείται έκτακτα και το όποιο απαρτίζουν οι ιεροδικαστές Βέροιας και Νάουσας, οι βοεβόδες και οι λοιποί πρόκριτοι και ισχυροί του τόπου. Κατά την πορεία της δίκης οι επαναστάτες με θάρρος ομολόγησαν τις πράξεις τους και βροντοφώνησαν τις φράσεις πού έχει και το σχετικό τουρκικό έγγραφο. «Είμαστε στ' αλήθεια αρματολοί (εδώ φαίνεται πώς έχει την έννοια του κλέφτες) και διακηρύττουμε τα φρονήματά μας». Ή παραπάνω φράση δείχνει πια καθαρά πώς οι έννοιες αρμα­τολός και κλέφτης είναι ρευστές και σχεδόν ταυτόσημες.

Οι Τούρκοι καταδίκασαν όλους σε απαγχονισμό και ανέθεσαν στον βοεβόδα Μουχαρέμ πασά να εκτελέσει την ποινή. Κατόπιν διατάχθηκε ο Ρετζέπ αγάς να κόψη τα κεφάλια του Καραδήμου και των γιων του, να τα διαπομπεύσει στους δρόμους της πόλης και να τα στείλει στο διβάνι της Θεσσα­λονίκης. Ο βοεβόδας Μουχαρέμ αγάς και ο μπουλούκμπασης Ρετζέπ αγάς δέχθηκαν σημαντικά χρηματικά δώρα, ό πρώτος 10.000 γρόσια και ό δεύτε­ρος 5.000. Επίσης το διβάνι Θεσσαλονίκης μοίρασε 30.000 γρόσια στους άνδρες του καταδιωκτικού αποσπάσματος. Οι Τούρκοι φαίνεται ότι αιχμαλώ­τισαν και πούλησαν σαν σκλάβους ορισμένους Ναουσαίους, 40 άνδρες και 29 γυναίκες. Οι Ναουσαίοι αυτοί θα κρίθηκαν ασφαλώς ως πρωταίτιοι για την εξέγερση του λαού εναντίον των Τούρκων υπαλλήλων και για τον φόνο τους.

Είναι άγνωστο αν υστέρα από τα γεγονότα αυτά επέμενε ό σουλτάνος στην στρατολογία των 50 υποψήφιων γενιτσάρων από την Νάουσα, γιατί στα τουρκικά έγγραφα του ιεροδικείου Βεροίας δεν βρέθηκε καμιά σχετική διαταγή του σουλτάνου ή του μπεηλέρμπεη της Ρούμελης. Φαίνεται ότι τα δραματικά εκείνα γεγονότα της Νάουσας στα 1705 αποτελούν και τον επίλογο της ιστορίας του παιδομαζώματος στην οθωμανική αυτοκρατορία .

Ιστορία Στ΄,Ενότητα 2,Κεφ.2: Οι συνθήκες ζωής των υποδούλων

Οι συνθήκες ζωής των υποδούλων Ελλήνων

1.Τι ήταν το Φανάρι ; Ποιοι εγκαταστάθηκαν εκεί ; Ποιο ρόλο παίξανε μετά τον 17^ο αιώνα οι Φαναριώτες;

2.Πώς ήταν η ζωή των σκλαβωμένων Ελλήνων;

3.Ποιοι ήταν οι φόροι που επέβαλαν οι Τούρκοι στους Έλληνες;

4.Τους πρώτους αιώνες οι Χριστιανοί αντιμετώπισαν πιο σκληρά μέτρα από τους φόρους. Ποια ήταν αυτά;

5.Συμπλήρωσε τα ονόματα των Ελλήνων λογίων που κατέφυγαν στη Δύση μετά την Άλωση της Πόλης (1453):

                               

                                          ...........................        ..........................         ..........................

6.Βάλε τίτλους στις εικόνες.

                                        ........................................                ........................................

7.Το Παιδομάζωμα

«Ανάθεμα σε, βασιλιά, και τρις ανάθεμά σε, με το κακό οπόκαμες,                    

 και το κακό που κάνεις. Στέλνεις, δένεις τους γέροντας, τους πρώτους                

 τους παπάδες Να μάσης παιδομάζωμα, να κάμης γενιτσάρους. Κλαίν'                

οι γοναίοι τα παιδιά, κ' οι αδελφές τ' αδέλφια, Κλαίγω κ' εγώ και                     

 καίγομαι και όσο θα ζω θα κλαίγω. Πέρσι πήραν τον γιόκα μου,                           

φέτο τον αδελφό μου».  (Δημοτικό τραγούδι από την Ήπειρο    

 Σχολίασε το δημοτικό τραγούδι  

                                   ........................................................................................................................................................................................................................  ........................................................................................................................................................................................................................


           

Χάρτης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας

                    

Κάντε το κουίζ

κλικ εδώ

Ιστορία Στ΄,Ενότητα 2,Κεφ.1:Η κατάκτηση της ελληνικής Χερσονήσου

Η κατάκτηση της ελληνικής Χερσονήσου

1.Ποιοι λόγοι οδήγησαν τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία στην κατάρρευσή της ; Πώς διαμορφώθηκε η κατάσταση στον ελληνικό χώρο μετά την πτώση της Πόλης;

2.Πώς ήταν οι δύο πρώτοι αιώνες της Τουρκοκρατίας για τους σκλαβωμένους Έλληνες;

3.Πώς βελτιώθηκε η θέση των Ελλήνων στις τουρκοκρατούμενες περιοχές από τα μέσα του 16^ου αιώνα ;

4.Πώς ήταν η ζωή των σκλαβωμένων στους Λατίνους (Βενετών) Ελλήνων;

5.Βάλε τίτλους στις εικόνες.

              ...........................................................                           ................................................

6.Συμπλήρωσε τις οθωμανικές κτήσεις στον ελληνικό χώρο:

          ................    ................   ..............   ............  ................  .............    ...............

7.Σχολίασε την εικόνα :

..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Κατεβάστε την εργασία





Οι κατακτήσεις των Οθωμανών και των Λατίνων τον 16ο αιώνα 

κλικ εδώ

Γλώσσα Στ΄,Ενότητα 2 ,Περιγραφή κτηρίου:Το σπίτι του Παπαδιαμάντη (Βίντεο)

Το σπίτι του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

 Το σπίτι στο οποίο γεννήθηκε, πέρασε τα χρόνια της ζωής του και άφησε την τελευταία του πνοή ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης βρίσκεται στο καταπράσινο νησί της Σκιάθου.

 Απέχει 80 μέτρα από το λιμάνι και χτίστηκε το 1860. Είναι ένα διώροφο κτίριο αγροτικού τύπου. Σ’ αυτό έζησε όλη η οικογένεια του παπα-Διαμαντή Εμμανουήλ, τα 5 παιδιά του (3 κορίτσια και 2 αγόρια) και η πρεσβυτέρα, μητέρα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, η Γκιουλώ (Αγγελικώ) Μωραΐτη-  Παπαδιαμάντη.

 Εξωτερικά το σπίτι είναι βαμμένο με άσπρο χρώμα και καφέ ξύλινα παράθυρα και παντζούρια.

 Μόλις περάσουμε την είσοδο αριστερά βλέπουμε το εικονοστάσι και δεξιά η κρεβατοκάμαρα όπου κοιμόταν ο συγγραφέας. Στη μέση βρίσκεται το σαλόνι το οποίο είναι στολισμένο με παραδοσιακά Σκιαθίτικα υφαντά ο καναπές και το γραφείο. Στους τοίχους, σε ειδικές προθήκες, βρίσκονται διάφορα αντικείμενα και κορνίζες με φωτογραφίες των γονιών του Παπαδιαμάντη.

 Τέλος το τρίτο δωμάτιο είναι το χειμωνιάτικο καθιστικό με το τζάκι, τους καναπέδες, το σοφρά και το μπαούλο με τα ρούχα.

 Η εικόνα αυτού του νησιώτικου σπιτιού

ξυπνά στο επισκέπτη μνήμες του παρελθόντος. Έτσι λοιπόν το Σπίτι- Μουσείο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη αποτελεί ένα μοναδικό χώρο τέχνης και πολιτισμού.

Εργασία από τη

Βίκυ Χαλ.

Δείτε το σπίτι του Παπαδιαμάντη σε ντοκιμαντέρ της ΕΤ1

  

Γλώσσα Στ΄,΄Ενότητα 2,Περιγραφή κτηρίου:Ο Λευκός Πύργος

Ο Λευκός Πύργος

   Ο Λευκός Πύργος βρίσκεται στην παλιά παραλία της Θεσσαλονίκης, στο κέντρο της

πόλης.Είναι το μνημείο της , το σύμβολό της και ένα από τα πιο γνωστά κτίρια-σύμβολα

της χώρας μας.

   Χτίστηκε το 15^ο αιώνα από τους Τούρκους και αντικατέστησε ένα παλιότερο βυζαντινό πύργο. Τότε αποτελούσε μέρος των θαλάσσιων τειχών της πόλης.

    Έχει κυκλικό σχήμα και περίπου τριάντα τέσσερα μέτρα ύψος.

Αποτελείται από ισόγειο και έξι ορόφους που συνδέονται με εσωτερικές σκάλες.Κάθε όροφος έχει μια κεντρική κυκλική αίθουσα και μικρότερα τετράπλευρα δωμάτια.

Στη μακρόχρονη ιστορία του άλλαξε διάφορες χρήσεις και ονόματα.

  Το 19^ο αιώνα ήτανε φυλακή και συχνά γινόντουσαν εκτελέσεις φυλακισμένων

από τους Γενίτσαρους.Τότε ονομαζόταν «Πύργος του Αίματος» και Πύργος των Γενιτσάρων».

Το 1890 ένας κατάδικος για να κερδίσει την ελευθερία του τον άσπρισε με ασβέστη

και από τότε έμεινε η ονομασία του «Λευκός Πύργος».

Σήμερα είναι μουσείο και συχνά λειτουργεί σαν εκθεσιακός χώρος.

   Ο Λευκός Πύργος είναι το αγαπημένο σημείο συγκέντρωσης των Θεσσαλονικιών.

Οι κάτοικοι της πόλης τον αγαπούν τόσο που όταν θέλουν να ευχηθούν σε κάποιον

του λένε: να γίνεις μεγάλος , γερός και δυνατός σαν το Λευκό Πύργο!

   Κάθε φορά που περνάω από μπροστά του νιώθω συγκίνηση και περηφάνια για την

ιστορία του και για τη μεγαλοπρέπεια με την οποία φυλάει την πόλη όλα αυτά τα χρόνια.

Αχιλλέας Χ.

Γλώσσα Στ΄κεφ.2 Η οικία του Καβάφη (Βίντεο -φώτο)

Το σπίτι του ποιητή Καβάφη

Το σπίτι του Καβάφη βρίσκεται στην οδό Λέψιους, ένα δρόμο στην καρδιά της Αλεξάνδρειας. 0 ποιητής κατοικούσε στο δεύτερο όροφο ενός μεγάρου, βαμμένου σε πορτοκαλί χρώμα. Από εκεί φαινόταν απέναντι το νοσοκομείο, χτισμένο ανάμεσα σε μικρά χαμηλά σπιτάκια.

Ο Καβάφης ήταν, χωρίς αμφιβολία, μανιώδης με την πρωτοτυπία. Από το διαμέρισμά του είχε βγάλει όχι μονάχα το τηλέφωνο και το ραδιόφωνο αλλά και το ηλεκτρικό και στη θέση του είχε βάλει κεριά και λάμπες πετρελαίου.

Το διαμέρισμα, όπως και η πρόσοψη του μεγάρου, δεν έχει τίποτα το ξεχωριστό, που να εντυπωσιάζει τον επισκέπτη, τίποτα το μοντέρνο. Επιπλωμένο, χωρίς πίνακες. Στην πλατιά ορ­θογώνια είσοδο, από το κατώφλι ακόμα, ένα μόνο πράγμα «χτυπάει»: η μακριά και ψηλή βιβιβλιοθήκη σαν ερμάρι, με τα περισσότερα φύλλα τζαμένια, που σκεπάζει όλο τον τοίχο, και τα στοιβαγμένα στα ράφια βιβλία, μεγάλα και μικρά, σχεδόν όλα δεμένα. Ένα έπιπλο επιβλητικό που και μόνο του χαρακτηρίζει τον ένοικο. Στο σαλόνι, εκεί όπου ο ποιητής συνήθιζε να δέχεται τους φίλους, ένας καναπές τούρκικος, αρκετές πολυθρόνες και καρέκλες, ντυμένες με παλιά χρυσοΰφαντα υφάσματα, μερικά τραπεζάκια από σκαλιστό ξύλο και πάνω τους ένα κηροπήγιο από ατόφιο ασήμι και μια λάμπα πετρελαίου με θαμπό γυαλί. Πολλά χαλιά, μερικές φτηνές χαλ­κογραφίες στους τοίχους, μια κορνίζα από έβενο στολισμένη με φίλντισι, που πλαισιώνει ένα ανάγλυφο γύψινο με την αυτοκράτειρα Θεοδώρα, δουλειά ερασιτεχνική, και μια μεγάλη φω­τογραφία, με τζάμι, κορνιζαρισμένη, που παριστάνει τη μητέρα του ποιητή, τη Χαρίκλεια Φω­τιάδη.

Χτυπητή αντίθεση με τούτη την επίπλωση αποτελεί το δωμάτιο του. Ένα στενό κι απλό κρε­βάτι, ένα τραπεζάκι από ακατέργαστο ξύλο, μια καρέκλα ψάθινη κι ένα σιδερένιο τρίποδο σκουριασμένο που είχε πάνω του μια λεκάνη με μια κανάτα σμαλτωμένη. Τις ζεστές νύχτες του καλοκαιριού ο ποιητής προτιμούσε, αντί να πηγαίνει στο λουτρό και έτσι να διακόπτει την κουραστική δουλειά του, να βουτάει μια πετσέτα στο νερό αυτής της λεκάνης για να δροσίζει το πρόσωπο του. Γιατί συχνά έμενε εκεί ως αργά, σκυμμένος πάνω στο χοντροφτιαγμένο τρα­πεζάκι, να χτενίζει ένα στίχο ή να ψάχνει για μια λέξη που θα έδινε πιο πιοτά την ιδέα του.

Σ' αυτό το γυμνό δωμάτιο, το κρυφό του σπουδαστήριο, γεννιούνται ύστερα από τις πρώτες δοκιμές, μέσα ο' ένα τέταρτο του αιώνα, τα ποιήματά του, που, ακατανόητα στην αρχή για πο­λύ καιρό, θα προκαλέσουν αργότερα το θαυμασμό ακόμα και στις πιο μακρινές χώρες. 0 Κα­βάφης είναι, πραγματικά, ο περισσότερο μεταφρασμένος στο εξωτερικό Νεοέλληνας ποιητής.

Δημήτρης Δασκαλόπουλος - Μαρία 

Στασινοπούλου, Ο βίος και το έργο του Κ.Π. Καβάφη,

Δείτε το βίντεο της ΕΤ1 για το σπίτι του Καβάφη

Απολαύστε την Αλεξάνδρεια της Ευανθίας Ρεμπούτσικα από το Γ.Κότσιρα