"Εάλω η Πόλις" 29 Μαΐου 1453

Ο Παλαιολόγος στην ύστατη αναμέτρηση

29 Μαϊου: Η «αποφράς ημέρα» που η Κωνσταντινούπολη, η «βασσιλίς των πόλεων» κυριεύθηκε από τους Οθωμανούς Τούρκους.

Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία μόνο κατ' όνομα υπήρχε τις παραμονές της Άλωσης.

Ήταν περιορισμένη, κυρίως, στην περιοχή γύρω από την Κωνσταντινούπολη και σε κάποιες σκόρπιες περιοχές, όπως το Δεσποτάτο του Μυστρά. Οι θρησκευτικές έριδες, οι εμφύλιες διαμάχες, οι σταυροφορίες, η επικράτηση του φεουδαρχισμού και η εμφάνιση πολλών και επικίνδυνων εχθρών στα σύνορά της είχαν καταστήσει την πάλαι ποτέ Αυτοκρατορία ένα «φάντασμα» του ένδοξου παρελθόντος της.

Το Βυζάντιο σε εκείνη την κρίσιμη στιγμή της ιστορίας του με την οθωμανική λαίλαπα προ των πυλών του, δεν μπορούσε να ελπίζει παρά μόνο στη βοήθεια της καθολικής Ευρώπης, η οποία όμως ήταν μισητή στους κατοίκους της Κωνσταντινούλης. Η ύπαρξη «Ενωτικών» και «Ανθενωτικών» δίχαζε τους Βυζαντινούς. Ωστόσο, ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος έκανε μια απέλπιδα προσπάθεια, στέλνοντας πρεσβεία στον πάπα Νικόλαο Ε' για να ζητήσει βοήθεια. Ο Πάπας έβαλε και πάλι ως όρο την Ένωση των Εκκλησιών, αλλά αποδέχθηκε το αίτημα του αυτοκράτορα να στείλει στην Κωνσταντινούπολη ιερείς, προκειμένου να πείσουν τον λαό για την αναγκαιότητα της Ένωσης.

Οι απεσταλμένοι του Πάπα, καρδινάλιος Ισίδωρος και ο αρχιεπίσκοπος Μυτιλήνης Λεονάρδος, λειτούργησαν στην Αγία Σοφία, προκαλώντας την αντίδραση του κόσμου, που ξεχύθηκε στους δρόμους και γέμισε τις εκκλησίες, όπου λειτουργούσαν οι ανθενωτικοί με επικεφαλής τον μετέπειτα πατριάρχη Γεννάδιο Σχολάριο. Το σύνθημα που κυριαρχούσε ήταν «Την γαρ Λατίνων ούτε βοήθειαν ούτε την ένωσιν χρήζομεν. Απέστω αφ' ημών η των αζύμων λατρεία».

Το μίσος για τους Λατίνους δεν απέρρεε μόνο από δογματικούς λόγους. Η λαϊκή ψυχή δεν είχε ξεχάσει τη βαρβαρότητα που επέδειξαν οι Σταυροφόροι στην Πρώτη Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204, ενώ αντιδρούσε στην οικονομική διείσδυση της Βενετίας και της Γένουας, που είχε φέρει στα πρόθυρα εξαθλίωσης τους κατοίκους της Αυτοκρατορίας, αλλά και στην καταπίεση των ορθοδόξων στις περιοχές, όπου κυριαρχούσαν οι καθολικοί.

Αντίθετα, οι Οθωμανοί φαίνεται ότι συμπεριφέρονταν καλύτερα προς τους χριστιανούς. Πολλοί χριστιανοί είχαν υψηλές θέσεις στην οθωμανική διοίκηση, ακόμη και στο στράτευμα, ενώ κυριαρχούσαν στο εμπόριο. Οι χωρικοί πλήρωναν λιγότερους φόρους και ζούσαν με ασφάλεια. Έτσι, στην Κωνσταντινούπολη είχε σχηματισθεί μία μερίδα που διέκειτο ευνοϊκά προς τους Οθωμανούς. Την παράταξη αυτή εξέφραζε ο Λουκάς Νοταράς με τη φράση «Κρειττότερον εστίν ειδέναι εν μέση τη πόλει φακιόλιον βασιλεύον Τούρκων ή καλύπτραν λατινικήν».

Από τις αρχές του 1453 ο Μωάμεθ προετοιμαζόταν για την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης. Με έδρα την Ανδριανούπολη συγκρότησε στρατό 150.000 ανδρών και ναυτικό 400 πλοίων. Ξεχώριζε το πυροβολικό του, που ήταν ό,τι πιο σύγχρονο για εκείνη την εποχή και ιδιαίτερα το τεράστιο πολιορκητικό κανόνι, που είχαν φτιάξει Σάξωνες τεχνίτες. Στις 7 Απριλίου, ο σουλτάνος έστησε τη σκηνή του μπροστά από την Πύλη του Αγίου Ρωμανού και κήρυξε επίσημα την πολιορκία της Κωνσταντινούπολης.

Ο αγώνας ήταν άνισος για τους Βυζαντινούς, που είχαν να αντιπαρατάξουν μόλις 7.000 άνδρες, οι 2000 από τους οποίους μισθοφόροι, κυρίως Ενετοί και Γενουάτες, ενώ στην Πόλη είχαν απομείνει περίπου 50.000 κάτοικοι με προβλήματα επισιτισμού. Η Βασιλεύουσα περιβαλλόταν από ξηράς με διπλό τείχος και τάφρο. Το τείχος αυτό, που επί 1000 χρόνια είχε βοηθήσει την Κωνσταντινούπολη να αποκρούσει νικηφόρα όλες τις επιθέσεις των εχθρών της, τώρα ήταν έρμαιο του πυροβολικού του σουλτάνου, που από τις 12 Απριλίου άρχισε καθημερινούς κανονιοβολισμούς.

Οι Τούρκοι προσπάθησαν πολλές φορές να σπάσουν την αλυσίδα που έφραζε τον Κεράτιο κόλπο και προστάτευε την ανατολική πλευρά της Κωνσταντινούπολης. Στις 20 Απριλίου ένας στολίσκος με εφόδια υπό τον πλοίαρχο Φλαντανελλά κατορθώνει να διασπάσει τον τουρκικό κλοιό μετά από φοβερή ναυμαχία και να εισέλθει στον Κεράτιο, αναπτερώνοντας τις ελπίδες των πολιορκούμενων.

Ο Μωάμεθ κατάλαβε αμέσως ότι μόνο το πυροβολικό του δεν έφθανε για την εκπόρθηση της Πόλης, εφόσον παρέμεινε απρόσβλητος ο Κεράτιος. Με τη βοήθεια ενός ιταλού μηχανικού κατασκεύασε δίολκο και τη νύχτα της 21ης προς την 22α Απριλίου, 70 περίπου πλοία σύρθηκαν από τον Βόσπορο προς τον Κεράτιο.

Η κατάσταση για τους πολιορκούμενους έγινε πλέον απελπιστική, καθώς έπρεπε να αποσπάσουν δυνάμεις από τα τείχη για να προστατεύσουν την Πόλη από την πλευρά του Κεράτιου, όπου δεν υπήρχαν τείχη.

Η τελική έφοδος των Οθωμανών έγινε το πρωί της 29ης Μαΐου 1453. Κατά χιλιάδες οι στρατιώτες του Μωάμεθ εφόρμησαν στη σχεδόν ανυπεράσπιστη πόλη και την κατέλαβαν μέσα σε λίγες ώρες. Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, που νωρίτερα απέκρουσε με υπερηφάνεια τις προτάσεις συνθηκολόγησης του Μωάμεθ, έπεσε ηρωικά μαχόμενος.

Αφού έσφαξαν τους υπερασπιστές της Πόλης, οι Οθωμανοί Τούρκοι προέβησαν σε εκτεταμένες λεηλασίες και εξανδραποδισμούς.

Το βράδυ, ο Μωάμεθ ο Πορθητής εισήλθε πανηγυρικά στην Αγία Σοφία και προσευχήθηκε στον Αλλάχ «αναβάς επί της Αγίας Τραπέζης», όπως αναφέρουν οι χρονικογράφοι της εποχής.

Οι μεγάλοι αντίπαλοι

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΙΑ' ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ: Ο τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου (1448-1453), γιος του Μανουήλ Β' Παλαιολόγου και της Σέρβας πριγκίπισσας Ελένης Δραγάτση. Σε νεαρή ηλικία ο πατέρας του του ανέθεσε τη διοίκηση βυζαντινών κτήσεων στον Εύξεινο Πόντο. Στη συνέχεια, αν και ο αδερφός του, Ιωάννης Η', τον όρισε δεσπότη του Μυστρά, ασχολήθηκε μαζί με τους υπόλοιπους αδερφούς του με την ανά­κτηση εδαφών στην Πελοπόννησο. Το 1437 αντικατέστησε τον αδερφό του Ιωάννη, ο οποίος τότε συμμετείχε στη Σύνοδο της Φεράρας. Το 1443 έγινε δεσπότης του Μυστρά και επιδόθηκε στην αναδιοργάνωση του Δε­σποτάτου. Στη συνέχεια επέκτεινε την κυριαρχία του μέχρι την Πίνδο. Το 1446 αναγκάστηκε να υποταχτεί στους Τούρκους.Όταν ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος έγινε αυτοκράτορας, το 1448, το Βυζάντιο είχε συρρι­κνωθεί επικίνδυνα. Το 1451 έγινε πλέον φανερό ότι οι Τούρκοι σκόπευαν να επιτεθούν στην Κωνσταντινού­πολη. Στην τελική έφοδο, στις 29 Μαΐου του 1453, η Βασιλεύουσα έπεσε στα χέρια των Τούρκων και ο Κων­σταντίνος ΙΑ' σκοτώθηκε.

ΜΩΑΜΕΘ Β': Οθωμανός σουλτάνος. Ο Μωάμεθ Β' ο Πορθητής βασίλεψε το 1444-1446 και το 1451-1481. Γεννήθηκε στις 29 Μαρτίου του 1432 στην Αδριανούπολη, πρωτεύουσα τότε του οθωμανικού κράτους. Ήταν τρίτος γιος του σουλτάνου Μουράτ Β' και μιας χριστιανής σκλάβας. Τον Αύγουστο του 1444, και αφού ο Μουράτ είχε κλείσει τα ανοιχτά μέτωπα στην Ευρώπη και των Τουρκομάνων εμίρηδων στη Μικρά Ασία, αποφάσισε να παραιτηθεί υπέρ του Μωάμεθ και να αποσυρθεί στη Μαγνησία της Ιωνίας. Λίγο όμως μετά την άνοδό του στο θρόνο, ο νεαρός Μωάμεθ βρέθηκε αντιμέτωπος με έναν ισχυρό αντιτουρκικό συ­νασπισμό. Παράλληλα, είχε ξεσπάσει σύγκρουση μεταξύ των φιλοπόλεμων βεζίρηδων και των ειρηνόφι­λων. Τελικά ο Μουράτ επανήλθε στην εξουσία και αφού κατάφερε να περάσει με το στρατό του τα Στενά ηγήθηκε της αντεπίθεσης κατά των σταυροφόρων και τους νίκησε στη μάχη της Βάρνας. Μετά την επι­στροφή του πατέρα του ο Μωάμεθ παρέμεινε στην αφάνεια. Το 1451 επανήλθε στο θρόνο. Από τη στιγμή που επέστρεψε έθεσε ως στόχο την κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης. Τελικά τον Απρίλιο του 1453 έφτασε μπροστά στην Πόλη επικεφαλής πανίσχυρου στρατού. Μετά την Αλωση της Κωνσταντινούπολης και τις καταστροφές που ακολούθησαν αποφάσισε να μεταφέρει στο Βόσπορο την πρωτεύουσά του. Άρχισε την ανοικοδόμηση και την ενίσχυσή της με πληθυσμούς που μετέφερε από άλλες περιοχές. Τα επόμενα χρόνια κατέλυσε το Δουκάτο των Αθηνών, το Δεσποτάτο του Μυστρά, την Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας και όλες τις λατινικές ηγεμονίες του Αιγαίου. Επί των ημερών του διεξήχθη ο Α' Βενετότουρκικός Πόλεμος που έληξε με νίκη των Οθωμανών, οι οποίοι απέσπασαν από τη Βενετία την Εύβοια και μερικά νησιά του Αιγαίου. Κατέλαβε τη Σερβία και εισέβαλε στη Βλαχία για να εξουδετερώσει τον ηγεμόνα Βλαντ Τέπε, που ήταν γνωστός κυρίως ως Βλαντ ο  Δράκουλας. Οι επανειλημμένες εκστρα­τείες του όμως απέτυχαν. Το 1478 κατέλαβε την Αλβανία.Αποκορύφωμα της δράσης του ήταν η επίθεση στην Ιταλία και η κατάληψη του Οτράντο το 1480. Πέθανε το 1481.

Ένα αφιέρωμα της Ε3στην ιστορία του Βυζαντίου

Χάρτες και εικόνες από την Άλωση της Πόλης

Η Πόλη

Η παράταξη των αντιπάλων

Τα τείχη

Η αλυσίδα στον Κεράτιο 

Κόλπο

Ο Μωάμεθ περνά τα καράβια στον Κεράτιο Κόλπο

Η παράταξη των Τούρκων

Η μεγάλη μπομπάρδα του Ουρβανού

Η τελική επίθεση

Η θέση άμυνας του Κ.Παλαιολόγου

Ο Ιωάννης Ιουστινιάνης

Μάχες στα τείχη

Εάλω η Πόλις


Θρήνος για την Πόλη 

Πήραν την Πόλη,  πήραν την! πήραν τη Σαλονίκη!

πήραν και την Αγια-Σοφιά, το μέγα μοναστήρι,

που είχε τριακόσια σήμαντρα, κι εξήντα δυο καμπάνες

κάθε καμπάνα και παπάς, κάθε παπάς και διάκος.

Σιμά να 'βγουν τα άγια,  κι ο βασιλιάς του κόσμου,

φωνή τους ήρθ' εξ ουρανού, αγγέλων απ' το στόμα

«Αφήτ' αυτήν την  ψαλμουδιά,  να χαμηλώσουν τ' άγια,

χαι στείλτε λόγο στη Φραγκιά, να έρθουν να τα πιάσουν,

να πάρουν το χρυσό σταυρό, και τ' άγιο ευαγγέλιο,

και την αγία τράπεζα, να μην την αμολύνουν».

Σαν τ' άκουσεν η Δέσποινα, δακρύζουν οι εικόνες

«Σώπα, κυρία Δέσποινα, μην κλαίης, μη δακρύζης

πάλε με χρόνους με καιρούς, πάλε δικά σου είναι».

                     Θρήνος της Κωνσταντινουπόλεως


Γιατί πουλί μου δεν κελαηδάς 

Γιατί πουλί μου δεν κελαηδάς

Πως κελαηδούσες πρώτα

Πως μπορώ μπορώ να κελαηδώ

Με κόψαν τα φτερούδια μου

Με πήραν τη λαλιά μου

Πήρανε την πόλη μας

Και την Αγιά Σοφιά μας

Κλαίει πικρά η Παναγιά

                                      

Θρήνος για την Πόλη 

Ο Μαρμαρωμένος Βασιλιάς

Ο Μαρμαρωμένος Βασιλιάς από 

το Μουσικό Σχολείο Βόλου

Έστειλα δυο πουλιά στην Κόκκινη Μηλιά

που λένε τα γραμμένα,

τo 'να σκοτώθηκε, τ' άλλο λαβώθηκε 

δε γύρισε κανένα.

Για το μαρμαρωμένο βασιλιά

ούτε φωνή, ούτε λαλιά.

τον τραγουδάει όμως στα παιδιά,

σαν παραμύθι η γιαγιά.

Έστειλα δυο πουλιά στην Κόκκινη Μηλιά

που λένε τα γραμμένα,

το 'να σκοτώθηκε, τ' άλλο λαβώθηκε

δε γύρισε κανένα.

Έστειλα δυο πουλιά στην Κόκκινη Μηλιά,

δυο πετροχελιδόνια,

μα κει εμμείνανε κι όνειρο γίνανε

και δακρυσμένα χρόνια.

Για τον μαρμαρωμένο βασιλιά

ούτε φωνή, ούτε λαλιά.

τον τραγουδάει όμως στα παιδιά,

σαν παραμύθι η γιαγιά.

Το Δεσποτάτο του Μυστρά

Ο ΜΥΣΤΡΑΣ ΚΑΣΤΡΟ ΦΡΑΓΚΙΚΟ (1249 - 1262)

Η ίδρυση του κάστρου του Μυστρά στα 1249 σημειώνει τον τελικό σταθμό στην προσπάθεια των Φράγκων να πραγματοποιήσουν στην Πελοπόννησο την κυριαρχία που τους είχε επιδικασθεί στα 1204, μετά την άλωση της Πόλης και την κατάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας από την Δ' Σταυροφορία και τη διανομή της μεταξύ των Φράγκων.Η αντίδραση του Ελληνικού στοιχείου, αρχόντων και λαού, είχε εμποδίσει τους δύο Γοδεφρείδους τους Βιλλαρδουΐνους (1210 - 1245) ν' απλώσουν την ηγεμονία του πριγκιπάτου της Αχαΐας σ' όλο το Μοριά. Μόνον όταν το 1248 ο Γουλιέλμος Β' ο Βιλλαρδουΐνος μπόρεσε, με τη βοήθεια των Ενετών, να υποτάξει με αποκλεισμό τη Μονεμβασία, που διαφέντευε όλη την περιοχή της ΝΑ Πελοποννήσου με τη Λακω­νία, τη Μάνη και τις σλαβικές περιοχές του Ταϋγέτου, το πριγκιπάτο της Αχαΐας κυριάρχησε σ' ολόκληρη την Πελοπόννησο, 

εκτός από μερικές πόλεις που κρατού­σαν οι Ενετοί. Εξωτερικές όμως περιπλοκές υποχρέωσαν το φραγκικό πριγκιπάτο της Αχαΐας να συγκρουσθεί με το ελληνικό βασίλειο της Νικαίας και στην καταστροφική για τους Φράγκους μάχη της Πελαγονίας (1259) πιάστηκε αιχ­μάλωτος και ο ίδιος ο Γουλιέλμος. Για να ελευθερωθεί, αναγκάστηκε να παραχωρή­σει το 1262 στους Έλληνες τα κάστρα της Μονεμβασιάς και της Μεγάλης Μαΐνης και «τρίτον και εμορφότερο του Μυζήθρα το κάστρο»

Έτσι, οι Έλληνες αποκτούν σταθερή βάση στην Πελοπόννησο όχι μόνο για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, αλλά και για την πνευματική επικράτηση. Αυτή τη βάση δεν θα την χάσουν πια ως την τουρκική κατάκτηση.

Ο ΜΥΣΤΡΑΣ ΕΔΡΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ «ΚΕΦΑΛΗΣ» (1262 - 1348)

Μετά το 1262, την ελληνική περιοχή του Μοριά κυβερνά ένας βυζαντινός στρατη­γός, «η κεφαλή», που εδρεύει στο Μυστρά και αλλάζει κάθε χρόνο. Ανάμεσα στους Φράγκους και στους Βυζαντινούς εξακολουθεί ένας ασίγαστος πόλεμος, χωρίς κανέ­να οριστικό αποτέλεσμα.

Οι Έλληνες κάτοικοι της Σπάρτης υποφέρουν από τις επιδρομές και μετοικούν στο ασφαλέστατο κάστρο — προπάντων μετά τη μάχη στο Μακρυπλάγι (1262) κι έτσι συνοικίζεται η «χώρα του Μυζηθρά». Μια ειρηνική περίοδος λίγων ετών επιτρέ­πει στον τόπο ν' ανασάνει. Ο Μυστράς διαμορφώνεται σε πόλη. Μητρόπολη κτίζε­ται, μοναστήρια ιδρύονται, τα παλάτια μεγαλώνουν, αρχίζει να δημιουργείται πνευ­ματική ζωή..

Την εποχή αυτή η Μητρόπολη Λακεδαιμόνιας μεταφέρεται στο Μυστρά. Τότε, δηλ. μετά το 1264, κτίσθηκε η Μητρόπολη, αφιερωμένη στον Άγιο Δημήτριο, πιθα­νόν από τον Μητροπολίτη Ευγένιο και ανακαινίστηκε από τον Νικηφόρο Μοσχόπουλο (1289 - 1315), σημαντική προσωπικότητα από την Κωνσταντινούπολη.

Με αυτές και άλλες ανάλογες προσωπικότητες η σημασία του Μυστρά ολοένα μεγαλώνει και οι στρατηγοί από το 1308 παύουν ν' αλλάζουν κάθε χρόνο και γίνο­νται μόνιμοι διοικητές. Ο νεαρός Καντακουζηνός (1308 — 1316) εγκαινιάζει μ' επιτυ­χία το νέο θεσμό, με άμεση βελτίωση της κατάστασης. Τον διαδέχεται ο δραστήριος Ανδρόνικος Παλαιολόγος Ασάν (1316 - 1321), που απλώνει την επικράτεια ως την 'Ακοβα και την Καρύταινα.

Ο ΜΥΣΤΡΑΣ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ ΔΕΣΠΟΤΑΤΟΥ (1348 - 1460) Οι Καντακουζηνοί(1348 - 1384)

Αν και η Πελοπόννησος είχε αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για τα ελληνικά πράγ­ματα, βρισκόταν σε άθλια κατάσταση γιατί ήταν εκτεθειμένη στις επιδρομές των Τούρκων και των Φράγκων, αλλά και στις συνεχείς εμφύλιες διαμάχες, που ερήμω­ναν τον τόπο. Αυτά ανάγκασαν τον νέο αυτοκράτορα Ιωάννη ΣΤ' τον Καντακουζηνό να στείλει στο Μοριά τον δευτερότοκο γιο του, τον δεσπότη Μανουήλ, με την ελευ­θερία να κάμει ό,τι νομίζει σωστό για να διορθώσει τα πράγματα. Έτσι, δημιουργή­θηκε το Δεσποτάτο του Μορέως, περισσότερο αυτόνομο από πριν αλλά και συνδεό­μενο απευθείας με τον αυτοκράτορα.

Ο Μανουήλ Καντακουζηνός (1348 - 1380) ήταν μυαλωμένος και κατόρθωσε σε σύντομο χρονικό διάστημα να ησυχάσει τους εμφύλιους πολέμους και ν' αχρηστεύ­σει τις επανειλημμένες στάσεις των τοπαρχών. Οι ανταρσίες αυτές πότε είχαν αιτία την κοντόφθαλμη άρνηση πληρωμής φόρου για την οχύρωση του δεσποτάτου, και πότε προέρχονταν από υποκίνηση των Παλαιολόγων, αντίπαλη οικογένεια των Κα­ντακουζηνών, που είχαν εκθρονίσει εν τω μεταξύ τον αυτοκράτορα Ιωάννη ΣΤ' τον Καντακουζηνό και ήθελαν να διώξουν από τις επίκαιρες θέσεις τους γιους του.

Στη μακρόχρονη δεσποτεία του Μανουήλ, ο τόπος γνώρισε κάποιαν ησυχία και ευημερία. Κατά το 1350 ο Μανουήλ έκτισε τη Μονή Ζωοδότου, που ταυτίζομε με την Αγία Σοφία.

Η δεσποτεία των Καντακουζηνών συνεχίζεται με τον αδελφό του Μανουήλ Ματ­θαίο (1380 - 1383) και τελειώνει με τον Δημήτριο (1383 - 1384), γιο του Ματθαίου, που θέλησε να διακόψει την εξάρτηση των Δεσποτών από την Κωνσταντινούπολη. Ο αυτοκράτορας Ιωάννης Ε' Παλαιολόγος έστειλε με στρατό το γιο του Θεόδωρο, που τελικά πήρε τη θέση του Δημητρίου Καντακουζηνού. Έτσι, η οικογένεια των Πα­λαιολόγων έδιωξε από το τελευταίο τους καταφύγιο τους Καντακουζηνούς.

Οι Παλαιολόγοι (1383 - 1460)

Η δυναστεία των Παλαιολόγων στο Μυστρά χαρακτηρίζεται από τη στενότερη σχέ­ση Δεσποτάτου και πρωτεύουσας και από την απελευθερωτική πολιτική τους, που πέτυχε την επέκταση του Δεσποτάτου σ' ολόκληρη σχεδόν την Πελοπόννησο. Συνέ­πεια αυτού είναι ότι η σημασία του Μυστρά αυξήθηκε και στην πολιτική και στην πνευματική ζωή της αυτοκρατορίας, αν και η ειρήνη δεν βασίλευε πια. Δυστυχώς όχι μόνο δεν έλειπαν Οι εξωτερικοί κίνδυνοι απ' τους Τούρκους, τους Ναβαρραίους και τους Ενετούς, αλλά και οι αδελφοκτόνες συγκρούσεις μέσα στη βασιλική οικογένεια ήταν συχνές και οι σχέσεις ανάμεσα στην κεντρικήν εξουσία και στους άρχοντες ήταν δύσκολες

Σημαντικό είναι ότι οι αδιάκοποι αγώνες και η γειτονική συμβίωση με τους Φρά­γκους είχαν δημιουργήσει καθαρά εθνική συνείδηση, τουλάχιστον στα λαϊκότερα στρώματα. Τούτο φάνηκε όταν ο Θεόδωρος Α' Παλαιολόγος (1383 - 1407), σφιγμέ­νος από τις τουρκικές πιέσεις, παραχώρησε αντί αμοιβής το Μυστρά στους Ιωαννίτες της Ρόδου και ο ίδιος κατέφυγε στη Μονεμβασία. Όταν παρουσιάσθηκαν όμως οι αντιπρόσωποι των Ιωαννιτών να παραλάβουν την πόλη (1402), ξεσηκώθηκε ο λαός και μόνο η παρέμβαση του Μητροπολίτη τους έσωσε. Ο Θεόδωρος αναγκάσθηκε να ακυρώσει την παραχώρηση. Αντίθετη με τη λαϊκή εθνική συνείδηση ήταν η στάση των αρχόντων που δεν δίσταζαν να συμμαχήσουν με τους Τούρκους ή τους Ενετούς όταν κινδύνευαν να χάσουν την προνομιακή τους θέση, όπως έγινε στην περίπτωση που αναφέραμε ή στην ανάλογη του Μαμωνά της Μονεμβασίας και αργότερα στους εμφύλιους πολέμους των αδελφών Παλαιολόγων.

Μανουήλ Β΄

Ο Θεόδωρος Α' ο Παλαιολόγος ήταν αδελφός του αυτοκράτορα Μανουήλ του Β'. (1407 - 1443). Ο Μανουήλ ενδιαφέρθηκε πολύ για το Δεσποτάτο και ο ίδιος έμεινε εκεί δύο περιόδους. Πολύ τον απασχόλησε η κατασκευή του Εξαμιλίου στην Κόριν­θο, που ενώ προκάλεσε με τις φορολογικές επιβαρύνσεις δυσφορία στους τοπάρχες και στους πληθυσμούς, δεν μπόρεσε να εμποδίσει τους Τούρκους να φθάσουν στο Μυστρά το 1423, να λεηλατήσουν την Πελοπόννησο, να πάρουν αιχμαλώτους και να φύγουν.

Κατά το 1429, όμως, ύστερα από πολεμικές και διπλωματικές επιτυχίες του Θεοδώ­ρου και του αδελφού του Ιωάννη Η', του νέου αυτοκράτορα, η Πελοπόννησος είναι ολόκληρη σε ελληνικά χέρια, εκτός από τις λίγες παράλιες κτήσεις της Βενετίας (Μεθώνη, Κορώνη και Ναύπλιο). Τότε ιδρύεται ένα δεύτερο Δεσποτάτο στο Μοριά με έδρα τη Γλαρέντζα, όπου εγκαθίσταται ο αδελφός του Θεοδώρου Κωνσταντίνος ο Παλαιολόγος.

Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ακολουθεί πολιτική δυναμική και σε κλίμακα πα­νελλήνια, σκοπεύοντας ν' απλώσει το Κράτος του από το Μοριά σ' όλη την κυρίως Ελλάδα. Οι εμφύλιοι πόλεμοι και η αυξανόμενη τουρκική δύναμη τον εμπόδισαν να πραγματοποιήσει το σχέδιο που είχεν αρχίσει να εκτελεί. Ωστόσο, ο Μοριάς γίνεται ένα ακμαίο κέντρο του Ελληνισμού, η ελπίδα της Αυτοκρατορίας.

Ιωάννης Β΄

Το 1430 ιδρύεται και τρίτο Δεσποτάτο στο Μοριά, με δεσπότη τον Θωμά Παλαιολό­γο, τον αδελφό των δύο άλλων δεσποτών. Έχει έδρα τα Καλάβρυτα, που ανταλλάσ­σει αργότερα με τη Γλαρέντζα του Κωνσταντίνου. Γρήγορα όμως οι δυναμικές δια­φορές για τη διαδοχή του θρόνου της Πόλης, έφεραν σε σύγκρουση πότε φανερή και ένοπλη και πότε ύπουλη και διπλωματική, τους τρεις αδελφούς. Ύστερα από διάφο­ρες συμφωνίες, μένει δεσπότης στο Μυστρά ο Κωνσταντίνος (1443 - 1449), ωσότου πήγε στην Πόλη για να πάρει τον τίτλο —τελευταίος αυτός— του Αυτοκράτορα.

Το 1446 νέα επιδρομή των Τούρκων στην Πελοπόννησο έχει ως αποτέλεσμα, έπειτα από σφαγές και αιχμαλωσίες, να πληρώνουν οι Έλληνες δεσπότες φόρο υποτελείας στον Σουλτάνο Μουράτ. Το 1453 οι Αλβανοί της Πελοποννήσου έκαμαν επανάσταση κατά των Ελλήνων δεσποτών Θωμά και Δημητρίου. Σ' αυτό τους παρα­κινούσε η πτώση της Κωνσταντινούπολης, οι παραμερισμένοι Καντακουζηνοί και η δύναμη που είχαν αποκτήσει οι ίδιοι οι Αλβανοί μέσα στο στρατό του Δεσποτάτου, ως μισθοφόροι.Οι Παλαιολόγοι μόνον με τη βοήθεια του κυρίαρχου Μωάμεθ Β' μπόρεσαν να υποτάξουν τους στασιαστές. Από τότε όμως η εξουσία τους όλο και γίνεται πιο εικονική. Σαν να μην έφθαναν τα άλλα δεινά, οι δύο αδελφοί φθάνουν σε ένοπλες συγκρούσεις, γιατί και αυτούς τους χωρίζουν οι ιδεολογικές διαφωνίες που σημειώ­νουν τα τελευταία χρόνια της Αυτοκρατορίας. 

Κωνσταντίνος Παλαιολόγος

Ο Δημήτριος στο Μυστρά, όπως ο Γεώργιος Σχολάριος στην Πόλη, ήταν τουρκόφιλος και μισόφραγκος, ο Θωμάς, στην Πάτρα, γύρευε βοήθεια από τον Πάπα και τους ηγεμόνες της Δύσης, για να γλιτώσει από τους Τούρκους, όπως ο καρδινάλιος Βησσαρίων.
Την αναρχία στην Πελοπόννησο, που την ευνοούσαν και οι δυτικές δυνάμεις, ήρθε να σταματήσει με μεγάλο στρατό ο Μωάμεθ Β'. Στις 30 Μαΐου του 1460 ο Δημή­τριος παραδίδει το Μυστρά και προσκολλάται στην αυλή του σουλτάνου, ενώ ο Θωμάς φεύγει στην Ιταλία. Η κατάκτηση της υπόλοιπης Πελοποννήσου στάθηκε τραχιά, γεμάτη ηρωικά παραδείγματα πατριωτικής αυτοθυσίας του πληθυσμού, και δεν συμπληρώθηκε παρά ύστερα από ένα χρόνο, τον Ιούλιο του 1461. Έτσι τελείωσε η ζωή του ελληνικού Δεσποτάτου του Μορέως

Δείτε το βίντεο για το Μυστρά

Η ακρόπολη του Μυστρά

Η μητρόπολη του Μυστρά

Η πλάκα της ορκωμοσίας του τελευταίου αυτοκράτορα
Κωνσταντίνου Παλαιολόγου

Το σπίτι του Λάσκαρη

Το σπίτι του Λάσκαρη αναπαράσταση

Τα παλάτια των Παλαιολόγων

Πηγή:Μυστράς ,η  μεσαιωνική πολιτεία  και το κάστρο 

(Μανόλης Χατζηδάκης)

"Τα όπλα των Βυζαντινών" ,εργασία powerpoint της Ε3 Πλαγιαρίου

Μια πολύ ωραία εργασία για το φοβερό όπλο των Βυζαντινών "το υγρό πυρ", το ναυτικό των Βυζαντινών , αλλά και λεπτομέριες για τα όπλα που χρησιμοποιούσε ο στρατός ξηράς μας ετοίμασε ομάδα μαθητών του τμήματος. Μπράβο Βαγγέλη,Άγγελε και Νίκο.

Εργασία για το "υγρό πυρ" σε ξύλο της θάλασσας

Τα όπλα των Βυζαντινων

                               

                                                  Τα όπλα των βυζαντινών from sk1962