Έτσι ήταν το κέντρο της Θεσσαλονίκης κατά την αρχαιότητα

Έτσι ήταν το κέντρο της  Θεσσαλονίκης τη ρωμαϊκή εποχή

Εικονική περιήγηση στο Γαλεριανό Συγκρότημα: Πώς ήταν
 η Καμάρα, η Ροτόντα, το Ανάκτορο και ο Ιππόδρομος τον 4ο-7ο αι. μ.Χ.

Το γνωρίζατε ότι η Καμάρα (Αψίδα του Γαλερίου) είχε οκτώ συνολικά πεσσούς, ότι η Ροτόντα ήταν ναός αφιερωμένος στην αρχαία θρησκεία, και ότι τον 4ο-6ο αιώνα μ.Χ. λειτουργούσε Ιππόδρομος που ξεκινούσε από το ύψος της Εγνατίας και έφθανε έως τη θάλασσα;

Τα παραπάνω κτίσματα, και πλήθος άλλων όπως το Ανάκτορο, το Οκτάγωνο, η Βασιλική και η Αψιδωτή Αίθουσα αποτελούσαν μέρος του μεγαλειώδους Γαλεριανού Συγκροτήματος, του «παλατιού» του τετράρχη Γαλερίου (260-311 μΧ), ο οποίος είχε ως «έδρα» του τη Θεσσαλονίκη, μεταμορφώνοντάς την σε μια από τις σημαντικότερες αυτοκρατορικές πόλεις της ύστερης ρωμαϊκής εποχής.

Γαλεριανό συγκρότημα: Πομπική οδός και κύρια λεωφόρος

Με τη βοήθεια της τεχνολογίας, και μετά από μακρόχρονη επιστημονική μελέτη, η ΙΣΤ' Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων πραγματοποίησε μια ψηφιακή απεικόνιση του μνημείου, η οποία παρουσιάζεται από σήμερα, 1η Νοεμβρίου, στην αίθουσα πολυμέσων της Εφορείας Αρχαιοτήτων, που βρίσκεται στη διασταύρωση των οδών Δημ. Γούναρη και Αλ. Σβώλου. Παράλληλα, κυκλοφορεί και ένας οδηγός τσέπης, ο οποίος παρουσιάζει τη συνοικία του ανακτόρου, και δίνει τη δυνατότητα στον αναγνώστη  να κατανοήσει τη μορφή των κτηρίων στην εποχή της λειτουργίας τους (4ο-7ο αιώνα μΧ), καθώς και να αποκτήσει μια πληρέστερη εικόνα της Νοτιοανατολικής περιοχής της αρχαίας Θεσσαλονίκης.

Εικονική περιήγηση στο Γαλεριανό Συγκρότημα

Το Γαλεριανό Συγκρότημα είναι αποτέλεσμα του φιλόδοξου οικοδομικού προγράμματος του Γαλερίου, και συνδέεται με την τελευταία περίοδο ακμής της αρχαίας πόλης της Θεσσαλονίκης, όταν ο τετράρχης την όρισε ως έδρα του, αναγνωρίζοντας τη δυναμική της και ενισχύοντας τον ρόλο της ως σταυροδρόμι πολιτισμών και κέντρο ανάπτυξης όλης της περιοχής.

Η ανέγερση των ανακτόρων στη Θεσσαλονίκη ξεκίνησε στο τέλος του 3ου μΧ αιώνα, μετά τη νίκη του Γαλερίου επί του βασιλιά των Περσών Ναρσή στην Αρμενία το 298 μΧ.

Το Γαλεριανό Συγκρότημα κτίσθηκε στις παρυφές της πόλης, δίπλα στο ανατολικό τείχος. Προς το Νότο εκτεινόταν σχεδόν μέχρι τη θάλασσα (οδός Μητροπόλεως), ενώ το δυτικό του όριο θεωρείται πως ήταν στην οδό Απελλού.

Το ανάκτορο αποτελούνταν από δύο οικοδομικά σύνολα, συνδετικός κρίκος των οποίων είναι η Αψίδα του Γαλερίου. Στο βόρειο τμήμα του βρίσκεται η Ροτόντα, ενώ νότιά της βρίσκεται η Αψιδωτή Αίθουσα (οικοδομικά κατάλοιπα επί του πεζόδρομου Δ.Γούναρη, τμήμα μεταξύ των οδών Αλ.Σβώλου και Ι.Μιχαήλ) και τα οικοδομήματα του αρχαιολογικού χώρου της πλατείας Ναυαρίνου (Βασιλική, κεντρική κτηριακή ενότητα, διώροφο κτήριο, λουτρά, Οκτάγωνο).

Η Ροτόντα

Η Ροτόντα ήταν κατά την τετραρχική περίοδο ναός αφιερωμένος στην αρχαία θρησκεία, ενώ κατά την παλαιοχριστιανική εποχή (4ος έως αρχές του 6ου αι. μΧ) μετατράπηκε σε χριστιανικό ναό, ο οποίος ήταν αφιερωμένος στους Ασώματους ή Αρχάγγελους.

Η Ροτόντα σήμερα και την εποχή κατασκευής της

Η Αψίδα του Γαλερίου

Νότια της Ροτόντας υπήρχε θριαμβική Αψίδα (η γνωστή σήμερα Καμάρα), η οποία κτίσθηκε μεταξύ του 298 και του 305 μΧ, σε ανάμνηση της εκστρατείας και της νίκης του Γαλερίου κατά των Περσών.

Η Αψίδα του Γαλερίου σήμερα και η ψηφιακή απεικόνισή της

Το οικοδόμημα στην τελική του μορφή αποτελούνταν από οκτώ πεσσούς, διατεταγμένους ανά τέσσερις σε δύο παράλληλες σειρές. Σήμερα σώζονται μόνο τρεις πεσσοί, οι οποίοι φέρουν ανάγλυφες παραστάσεις που απεικονίζουν τις νικηφόρες εκστρατείες των Ρωμαίων κατά των Περσών το 297, καθώς και συμβολικές εικόνες που προπαγανδίζουν τη στρατιωτική δύναμη του Γαλερίου και την ισχύ της τετραρχίας.

Η Αψιδωτή Αίθουσα

Πρόκεται για πιθανόν το τελευταίο προς βορρά κτήριο του ανακτόρου. Ήταν κτισμένη σε έναν νοητό άξονα με κατεύθυνση βορρά-νότου, ενώ τα ερείπια του κτηρίου είναι ορατά στο ανατολικό τμήμα του αρχαιολογικού χώρου της πλατείας Ναυαρίνου.

Σύμφωνα με νεώτερες απόψεις, η Αψιδωτή Αίθουσα ήταν τρικλίνιο, χρησιμοποιούνταν δηλαδή για τη διοργάνωση συμποσίων και άλλων τελετών που συνδέονταν με την παρουσία του αυτοκράτορα και της ακολουθίας του στον ιππόδρομο.

Η Βασιλική

Η Βασιλική ήταν ένα μεγαλοπρεπές κτήριο, το οποίο λειτουργούσε ως αίθουσα υποδοχής και ακροάσεων. Από το συνολικό οικοδόμημα είναι σήμερα ορατή μόνο η δυτική τοιχοποιία και το μεγαλύτερο τμήμα της αψίδας, ενώ το υπόλοιπο κτίσμα είναι θαμμένο κάτω από τον πεζόδρομο της πλατείας Ναυαρίνου και της οδού Γούναρη.

Το Οκτάγωνο

Το Οκτάγωνο αποτελεί, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, ένα από τα κυριότερα οικοδομήματα του συγκροτήματος. Σύμφωνα με την επικρατέστερη ιστορική έρευνα, προοριζόταν για αίθουσα ακροάσεων ή αίθουσα θρόνου των ανακτόρων, ενώ αργότερα λειτούργησε και ως χριστιανικός ναός.

Το Οκτάγωνο σήμερα και όπως ήταν

Η καταστροφή του Οκταγώνου τοποθετείται τον 7ο αιώνα μΧ, εποχή που η Θεσσαλονίκη συγκλονίζεται από ισχυρούς σεισμούς, που κατέστρεψαν τα περισσότερα κτήριά της. Μετά την καταστροφή του κτίσματος, ο προθάλαμός του μετατράπηκε σε δεξαμενή, η οποία λειτούργησε μέχρι τον 14ο αιώνα.

Ο Ιππόδρομος

Κατά τους χρόνους της Τετραρχίας, ο Ιππόδρομος ήταν ένα από τα πιο σημαντικά δημόσια οικοδομήματα, καθώς, εκτός από τους αγώνες που διεξάγονταν σε αυτόν, αποτελούσε έναν κατ' εξοχή πολιτικό χώρο, όπου ο λαός επικοινωνούσε με τον αυτοκράτορα και εξέφραζε τη βούλησή του.

Ο Ιππόδρομος κατασκευάστηκε στις αρχές του 4ου αι. μΧ, ενώ, σύμφωνα με τις γραπτές πηγές, συνέχισε να λειτουργεί τουλάχιστον μέχρι τον 6ο αιώνα. Τα ερείπια του Ιπποδρόμου σώζονται αποσπασματικά, ανατολικά της εκκλησίας της Νέας Παναγίας (πλατεία Φαναριωτών), καθώς και στον ακάλυπτο χώρο των οικοδομικών τετραγώνων της πλατείας Ιπποδρομίου και των οδών Γούναρη, Φιλικής Εταιρείας και Αγαπηνού.

Η μελέτη για την τρισδιάσταση ψηφιακή απεικόνιση του Γαλεριανού Συγκροτήματος εκπονήθηκε από την ομάδα των αρχιτεκτόνων της ΙΣΤ Εφορείας Αρχαιοτήτων Φ.Αθανασίου, Β.Μάλαμα, Μ.Μίζα και Μ.Σαραντίδου, στο πλαίσιο των εργασιών αποκατάστασης του μνημείου. Οι εικόνες της ψηφιακής αναπαράστασης και το αντίστοιχο βίντεο υλοποιήθηκαν από τον αρχιτέκτονα Φώτη Τσακμάκη, ενώ όλο το έργο πραγματοποιήθηκε με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ.

Ιστορία E΄, Ενότητα 6, Κεφάλαιο 36 Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους

Ιστορία E΄, Ενότητα 6, Κεφάλαιο 36

Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους

1.Με ποιο τολμηρό σχέδιο ο Μωάμεθ πέρασε τα καράβια του στον Κεράτιο Κόλπο;

2.Ποια ήταν η αντίδραση των Βυζαντινών στο σχέδιο του Μωάμεθ ;

3.Τι έκανε ο Μωάμεθ πριν τη μεγάλη επίθεση;

4.Πότε ξεκίνησε η μεγάλη επίθεση; Τι προέβλεπε το πρώτο μέρος της επίθεσης;

5.Με ποιο τρόπο αμύνονται οι πολιορκημένοι;

6.Ποιο γεγονός ,ενώ φαινόταν ότι η Πόλη θα σωζόταν ακόμη μια φορά, παίζει αρνητικό ρόλο στην άμυνα της Πόλης; 

7.Πώς κατόρθωσε ομάδα γενιτσάρων να μπει στην Πόλη και πως κρίθηκε η μάχη;

8.Ποιες ήταν οι τελευταίες στιγμές του Κ. Παλαιολόγου;

9. Διάβασε το κείμενο, χαρακτήρισε το Κ. Παλαιολόγο, δικαιολογώντας το χαρακτηρισμό σου.

Κατεβάστε το φύλλο εργασίας

Οι παρουσιάσεις από το Γ.Σουδία

Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους

Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης (χρονικό)

Ο εννοιολογικός χάρτης

Οι μεγάλοι αντίπαλοι

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΙΑ' ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ: Ο τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου (1448-1453), γιος του Μανουήλ Β' Παλαιολόγου και της Σέρβας πριγκίπισσας Ελένης Δραγάτση. Σε νεαρή ηλικία ο πατέρας του του ανέθεσε τη διοίκηση βυζαντινών κτήσεων στον Εύξεινο Πόντο. Στη συνέχεια, αν και ο αδερφός του, Ιωάννης Η', τον όρισε δεσπότη του Μυστρά, ασχολήθηκε μαζί με τους υπόλοιπους αδερφούς του με την ανά­κτηση εδαφών στην Πελοπόννησο. Το 1437 αντικατέστησε τον αδερφό του Ιωάννη, ο οποίος τότε συμμετείχε στη Σύνοδο της Φεράρας. Το 1443 έγινε δεσπότης του Μυστρά και επιδόθηκε στην αναδιοργάνωση του Δε­σποτάτου. Στη συνέχεια επέκτεινε την κυριαρχία του μέχρι την Πίνδο. Το 1446 αναγκάστηκε να υποταχτεί στους Τούρκους.Όταν ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος έγινε αυτοκράτορας, το 1448, το Βυζάντιο είχε συρρι­κνωθεί επικίνδυνα. Το 1451 έγινε πλέον φανερό ότι οι Τούρκοι σκόπευαν να επιτεθούν στην Κωνσταντινού­πολη. Στην τελική έφοδο, στις 29 Μαΐου του 1453, η Βασιλεύουσα έπεσε στα χέρια των Τούρκων και ο Κων­σταντίνος ΙΑ' σκοτώθηκε.

ΜΩΑΜΕΘ Β': Οθωμανός σουλτάνος. Ο Μωάμεθ Β' ο Πορθητής βασίλεψε το 1444-1446 και το 1451-1481. Γεννήθηκε στις 29 Μαρτίου του 1432 στην Αδριανούπολη, πρωτεύουσα τότε του οθωμανικού κράτους. Ήταν τρίτος γιος του σουλτάνου Μουράτ Β' και μιας χριστιανής σκλάβας. Τον Αύγουστο του 1444, και αφού ο Μουράτ είχε κλείσει τα ανοιχτά μέτωπα στην Ευρώπη και των Τουρκομάνων εμίρηδων στη Μικρά Ασία, αποφάσισε να παραιτηθεί υπέρ του Μωάμεθ και να αποσυρθεί στη Μαγνησία της Ιωνίας. Λίγο όμως μετά την άνοδό του στο θρόνο, ο νεαρός Μωάμεθ βρέθηκε αντιμέτωπος με έναν ισχυρό αντιτουρκικό συ­νασπισμό. Παράλληλα, είχε ξεσπάσει σύγκρουση μεταξύ των φιλοπόλεμων βεζίρηδων και των ειρηνόφι­λων. Τελικά ο Μουράτ επανήλθε στην εξουσία και αφού κατάφερε να περάσει με το στρατό του τα Στενά ηγήθηκε της αντεπίθεσης κατά των σταυροφόρων και τους νίκησε στη μάχη της Βάρνας. Μετά την επι­στροφή του πατέρα του ο Μωάμεθ παρέμεινε στην αφάνεια. Το 1451 επανήλθε στο θρόνο. Από τη στιγμή που επέστρεψε έθεσε ως στόχο την κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης. Τελικά τον Απρίλιο του 1453 έφτασε μπροστά στην Πόλη επικεφαλής πανίσχυρου στρατού. Μετά την Αλωση της Κωνσταντινούπολης και τις καταστροφές που ακολούθησαν αποφάσισε να μεταφέρει στο Βόσπορο την πρωτεύουσά του. Άρχισε την ανοικοδόμηση και την ενίσχυσή της με πληθυσμούς που μετέφερε από άλλες περιοχές. Τα επόμενα χρόνια κατέλυσε το Δουκάτο των Αθηνών, το Δεσποτάτο του Μυστρά, την Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας και όλες τις λατινικές ηγεμονίες του Αιγαίου. Επί των ημερών του διεξήχθη ο Α' Βενετότουρκικός Πόλεμος που έληξε με νίκη των Οθωμανών, οι οποίοι απέσπασαν από τη Βενετία την Εύβοια και μερικά νησιά του Αιγαίου. Κατέλαβε τη Σερβία και εισέβαλε στη Βλαχία για να εξουδετερώσει τον ηγεμόνα Βλαντ Τέπε, που ήταν γνωστός κυρίως ως Βλαντ ο  Δράκουλας. Οι επανειλημμένες εκστρα­τείες του όμως απέτυχαν. Το 1478 κατέλαβε την Αλβανία. Αποκορύφωμα της δράσης του ήταν η επίθεση στην Ιταλία και η κατάληψη του Οτράντο το 1480. Πέθανε το 1481.

Χάρτες και εικόνες από την Άλωση της Πόλης

Η Πόλη

Η παράταξη των αντιπάλων

Τα τείχη

Η αλυσίδα στον Κεράτιο 

Κόλπο

Η παράταξη των Τούρκων

Η τελική επίθεση

Η μεγάλη μπομπάρδα του Ουρβανού

Η θέση άμυνας του Κ.Παλαιολόγου

Ο Μωάμεθ περνά τα καράβια στον Κεράτιο Κόλπο

Ο Ιωάννης Ιουστινιάνης

Μάχες στα τείχη

Ο Παλαιολόγος στην ύστατη αναμέτρηση

Εάλω η Πόλις


Θρήνος για την Πόλη

Πήραν την Πόλη,  πήραν την! πήραν τη Σαλονίκη!

πήραν και την Αγια-Σοφιά, το μέγα μοναστήρι,

που είχε τριακόσια σήμαντρα, κι εξήντα δυο καμπάνες

κάθε καμπάνα και παπάς, κάθε παπάς και διάκος.

Σιμά να 'βγουν τα άγια,  κι ο βασιλιάς του κόσμου,

φωνή τους ήρθ' εξ ουρανού, αγγέλων απ' το στόμα

«Αφήτ' αυτήν την  ψαλμουδιά,  να χαμηλώσουν τ' άγια,

χαι στείλτε λόγο στη Φραγκιά, να έρθουν να τα πιάσουν,

να πάρουν το χρυσό σταυρό, και τ' άγιο ευαγγέλιο,

και την αγία τράπεζα, να μην την αμολύνουν».

Σαν τ' άκουσεν η Δέσποινα, δακρύζουν οι εικόνες

«Σώπα, κυρία Δέσποινα, μην κλαίης, μη δακρύζης

πάλε με χρόνους με καιρούς, πάλε δικά σου είναι».

                     Θρήνος της Κωνσταντινουπόλεως


Γιατί πουλί μου δεν κελαηδάς

Γιατί πουλί μου δεν κελαηδάς

Πως κελαηδούσες πρώτα

Πως μπορώ μπορώ να κελαηδώ

Με κόψαν τα φτερούδια μου

Με πήραν τη λαλιά μου

Πήρανε την πόλη μας

Και την Αγιά Σοφιά μας

Κλαίει πικρά η Παναγιά

                                      

Θρήνος για την Πόλη 

  
Ο Μαρμαρωμένος Βασιλιάς

Ο Μαρμαρωμένος Βασιλιάς από 

το Μουσικό Σχολείο Βόλου

Έστειλα δυο πουλιά στην Κόκκινη Μηλιά

που λένε τα γραμμένα,

τo 'να σκοτώθηκε, τ' άλλο λαβώθηκε 

δε γύρισε κανένα.

Για το μαρμαρωμένο βασιλιά

ούτε φωνή, ούτε λαλιά.

τον τραγουδάει όμως στα παιδιά,

σαν παραμύθι η γιαγιά.

Έστειλα δυο πουλιά στην Κόκκινη Μηλιά

που λένε τα γραμμένα,

το 'να σκοτώθηκε, τ' άλλο λαβώθηκε

δε γύρισε κανένα.

Έστειλα δυο πουλιά στην Κόκκινη Μηλιά,

δυο πετροχελιδόνια,

μα κει εμμείνανε κι όνειρο γίνανε

και δακρυσμένα χρόνια.

Για τον μαρμαρωμένο βασιλιά

ούτε φωνή, ούτε λαλιά.

τον τραγουδάει όμως στα παιδιά,

σαν παραμύθι η γιαγιά.

Ιστορία E΄, Ενότητα 6, Κεφάλαιο 35 Οι Τούρκοι πολιορκούν την Κωνσταντινούπολη

Ιστορία E΄, Ενότητα 6, Κεφάλαιο 35

Οι Τούρκοι πολιορκούν την Κωνσταντινούπολη 

1. 1.Ποιες ενέργειες έκανε ο Μωάμεθ ο Β΄ που έδειχναν ότι ετοίμαζε την πολιορκία της Πόλης;

2.Πότε άρχισε η πολιορκία; Ποιες ήταν οι κινήσεις του Μωάμεθ Β΄ και του τουρκικού στρατού;

3.Ποια ήταν η απάντηση του Κ. Παλαιολόγου στην πρόταση για παράδοση; Ποια η αντίδραση του Μωάμεθ στο άκουσμα της απάντησης του Κ. Παλαιολόγου;

4.Πώς αγωνίζονται πολιορκητές και πολιορκημένοι;

5.Ποιο πρόβλημα εμφανίζεται μετά από τις πρώτες μέρες πολιορκίας; Πού στρέφονται οι ελπίδες των πολιορκημένων;

6.Ποιο γεγονός δίνει ελπίδες στο λαό της Πόλης; Ποιες αντιδράσεις δημιουργεί στα δύο στρατόπεδα

7.Γράψε το σχόλιό σου για την απάντηση του Κ. Παλαιολόγου στην προσφορά του Μωάμεθ Β΄. Ποιον ήρωα της αρχαιότητας  μας θυμίζει. Πώς  χαρακτηρίζεις τον Κωνσταντίνο;

Κατεβάστε το φύλλο εργασίας





H παρουσίαση από το Γ.Σουδία

Οι Τούρκοι πολιορκούν την Κωνσταντινούπολη

View more presentations or Upload your own.

Ο εννοιολογικός χάρτης

Χάρτες για την κατανόηση της πολιορκίας

Η μεγάλη μπομπάρδα

Η πολιορκημένη Πόλη

Το φρούριο Ρούμελη Χισάρ

Ο Μωάμεθ προσπαθεί να ενθαρρύνει το ναυτικό του μετά την επιτυχία του Φλαντανελά