Ιστορία Στ΄, Ενότητα 2, Κεφάλαιο 4 Οι Κλέφτες και οι Αρματολοί

Ιστορία Στ΄, Ενότητα 2, Κεφάλαιο 4 Οι Κλέφτες και οι Αρματολοί 

1.Ποιο πρόβλημα αντιμετώπισαν οι Τούρκοι στον ελληνικό χώρο μετά Άλωση της Πόλης; Τι γνωρίζεις για τον Κορκόδειλο Κλαδά;

2. Τι ήταν οι κλέφτες;

3. Τι ήταν οι αρματολοί; Ποιους φημισμένους αρματολούς γνωρίζεις;

4.Πώς οι λέξεις “κλέφτης” και “αρματολός” έφτασαν να σημαίνουν το ίδιο πράγμα;

5.Τι πρόσφεραν στο υπόδουλο Γένος οι κλέφτες και οι αρματολοί;

6.Βάλε τίτλους στις εικόνες:

                                   

                                         ................................                 ...................................

7.Με βάση το παρακάτω απόσπασμα από τα απομνημονεύματα του Κολοκοτρώνη πώς αντιμετώπιζαν οι Έλληνες αγρότες τους Κλέφτες;

Κατεβάστε η εκτυπώστε την εργασία

Οι Κλέφτες και οι Αρματολοί (Παρουσίαση Γ.Σουδίας)

View more presentations or Upload your own.

Β. 4. Οι Κλέφτες και οι Αρματολοί - Quiz

View more presentations or Upload your own.

Οι κλέφτες και το κλέφτικο τραγούδι

Οι Έλληνες στα βουνά...

Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, πολλοί Έλληνες, μην αντέχοντας την καταπίεση και την ταπείνωση που δέχονταν από τους Τούρκους, κατέφυγαν στα βουνά όπου εκεί ζούσαν μια άγρια αλλά ελεύθερη ζωή.Επειδή οι Τούρκοι ήταν απασχολημένοι πιο πολύ με το να μαζεύουν τους φόρους εύκολα από τους χωρικούς του κάμπου, δε πατούσαν στα δύσβατα Ελληνικά βουνά. Έτσι οι κλέφτες ζούσαν σχεδόν ανενόχλητοι, κρυμμένοι στα λημέρια τους και ασχολούνταν κυρίως με το να ληστεύουν και να λεηλατούν τις τουρκικές περιουσίες, οι οποίες στην πραγματικότητα προερχόταν από το βίος των Ελλήνων. Γι' αυτό ονομάστηκαν κλέφτες.Αποτέλεσαν τις πρώτες ένοπλες Ελληνικές ομάδες οι οποίες και ξεκίνησαν τον αγώνα κατά των Τούρκων.

Κλέφτες

Κλέφτες ονομάζονταν οι ανυπότακτοι Έλληνες οι οποίοι στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας δεν μπορούσαν να υποφέρουν τη σκλαβιά και ζούσαν στα βουνά, σε δύσβατες περιοχές, τα λημέρια.

Συχνά έπλητταν και τους πλούσιους Έλληνες οι οποίοι, σε συμφωνία με τον κατακτητή, τους καταδίωκαν.  Άλλαζαν τόπους διαμονής για να μπορέσουν να προφυλαχθούν και τοποθετούσαν καραούλια (σκοπιές). Κάθε ομάδα κλεφτών είχε δικό της μπαϊράκι (σημαία) που τη συμβόλιζε. Αρχηγός της ομάδας ήταν ο καπετάνιος

και υπαρχηγός, το πρωτοπαλίκαρο του. Μπορούσε ακόμα να είχε και ψυχογιούς, ανήλικα δηλαδή κλεφτόπουλα τα οποία επιδίωκαν να γίνουν κλέφτες. Λόγω της δύσκολης ζωής τους, στα σαράντα τους χρόνια οι πιο πολλοί ήταν γέροι και λίγοι πέθαιναν με φυσικό θάνατο. Στις ειρηνικές μέρες φρόντιζαν τ' άρματά τους, παράβγαιναν στο τρέξιμο, στο πήδημα, το λιθάρι και το σημάδι ή γλεντούσαν και χόρευαν. Στις συγκρούσεις τους με τους Τούρκους, έστηναν ενέδρες και έκαναν αιφνιδιασμούς , τον λεγόμενο

κλεφτοπόλεμο.

Η ζωή των κλεφτών

Οι κλέφτες μπορούσαν να κινούνται ελεύθερα παντού. Ωστόσο κάθε σώμα κλεφτών, προτιμούσε ένα κατάλυμα στην περιοχή του αρματολικιού απ' το οποίο είχαν απομακρυνθεί. Το κατάλυμα αυτό ονομαζόταν στρατηγείο ή λημέρι. Ήταν πάντα έτοιμοι να αλλάξουν λημέρι αν γινόταν αντιληπτοί από τους Τούρκους.

Έμεναν και προφυλάσσονταν στο λημέρι τους σε όλη τη διάρκεια της ημέρας και τη νύχτα, που δε διέτρεχαν κανέναν κίνδυνο, κοιμόνταν στο ύπαιθρο πάνω σε πυκνούς σωρούς κλαδιών και τύλιγαν το σώμα τους με αδιάβροχους μανδύες φτιαγμένους από κατσικίσια τρίχα. Όταν επρόκειτο να κάνουν επιδρομή, έβγαιναν τη νύχτα, κατά προτίμηση όταν αυτή ήταν θυελλώδης και σκοτεινή. Η ταχύτητα των κινήσεών τους ήταν τέτοια, ώστε συνήθως έπιαναν τον εχθρό απροετοίμαστο. Ήταν υποχρεωμένοι να ζουν από λεηλασίες, μακριά από τους συγγενείς τους, χωρίς καμιά άνεση, με μόνο σκοπό την απελευθέρωση της πατρίδας

τους.

Κλέφτικα τραγούδια

Της κλεφτουριάς τα βάσανα

Παιδιά, σαν θέτε λεβεντιά και κλέφτες να γενείτε

ν' εμένα να ρωτήσετε να σας ομολογήσω 

της κλεφτουριάς τα βάσανα και των κλεφτών τα ντέρτια.

Μαύρη ζωή που κάνουμε εμείς οι μαύροι κλέφτες! 

Ποτέ μας δεν αλλάζουμε και δεν ασπροφορούμε, 

ολημερίς στον πόλεμο, τη νύχτα καραούλι. 

Δώδεκα χρόνους έκαμα στους κλέφτες καπετάνιος.

Ζεστό ψωμί δεν έφαγα, δεν πλάγιασα σε στρώμα,

τον ύπνο δεν εχόρτασα, του ύπνου τη γλυκάδα, 

το χέρι μου προσκέφαλο και το σπαθί μου στρώμα,

και το καριοφιλάκι μου σαν κόρη αγκαλιασμένο.

Του Βασίλη

"Βασίλη, κάτσε φρόνιμα, να γένεις νοικοκύρης, 

για ν' αποχτήσεις πρόβατα, ζευγάρια και γελάδες,

χωριά κι αμπελοχώραφα, κοπέλια να δουλεύουν".

"Μάνα μου, εγώ δεν κάθομαι να γίνω νοικοκύρης,

να κάμω αμπελοχώραφα, κοπέλια να δουλεύουν,

και να 'μαι σκλάβος των Τουρκών, κοπέλι στους γερόντους.

Φέρε μου τ' αλαφρό σπαθί και το βαριό τουφέκι,

να πεταχτώ σαν το πουλί ψηλά στα κορφοβούνια, 

να πάρω δίπλα τα βουνά, να περπατήσω λόγκους, 

να βρω λημέρια των κλεφτών, γιατάκια καπετάνων,

και να σουρίξω κλέφτικα, να σμίξω τους συντρόφους, 

που πολεμούν με την Τουρκιά και με τους Αρβανίτες".

Πουρνό φιλεί τη μάνα του, πουρνό ξεπροβοδιέται. 

"Γεια σας, βουνά με τους γκρεμνούς, λαγκάδια με τις πάχνες!"

"Καλώς το τ' άξιο το παιδί και τ' άξιο παλικάρι!

" Μάνα, μ' εκαταράστηκες, βαριά κατάρα μου είπες:

"Κλέφτης να βγεις, παιδάκι μου, κάμπους, βουνά να τρέχεις,

ολημερίς στον πόλεμο, τη νύχτα καραούλι, 

και στα γλυκοχαράματα να πιάνεις το ταμπούρι". 

Να ήσουνα πετροπέρδικα στα πλάγια του Πετρίλου,

ν' αγνάντευες πως πολεμάν οι κλέφτες με τους Τούρκους,

ν' αγνάντευες το γιόκα σου μπροστά απ' τα παλικάρια. 

Ομπρός ξεστρώνει την Τουρκιά με το σπαθί στο χέρι,

 κι απ' τη φωνή του την ψηλή αχολογάει ο τόπος: 

"Βαρείτε, παλικάρια μου, σκοτώνετε τους σκύλους,

Ιστορία Στ΄, Ενότητα 2, Κεφάλαιο 3 Η θρησκευτική και πολιτική οργάνωση των Ελλήνων

Ιστορία Στ΄, Ενότητα 2, Κεφάλαιο 3

Η θρησκευτική και πολιτική οργάνωση των Ελλήνων

1.Ποια προνόμια και αρμοδιότητες έδωσε ο Μεχμέτ Β΄ στον Πατριάρχη μετά την Άλωση της Πόλης;

2.Πώς αντιμετώπιζαν οι κληρικοί την τουρκική κατάκτηση ; Σε ποιους έστρεψαν τις ελπίδες τους οι σκλαβωμένοι Έλληνες για την απελευθέρωσή τους;

3.Τι γνωρίζεις για τους Φαναριώτες;

4.Σε ποιους εμπιστεύτηκαν οι Τούρκοι την διοίκηση των ελληνικών κοινοτήτων και για ποιο λόγο;

5.Βάλε τίτλους στις εικόνες:

          ...........................................            .........................................              .............................

6.Διάβασε το κείμενο. Μπορείς να απαντήσεις με λίγα λόγια γιατί οι Τούρκοι αποκαλούσαν τους Έλληνες Ρωμιούς.

Σχολίασε το κείμενο.

Κατεβάστε ή εκτυπώστε την εργασία

  

Η θρησκευτική και η πολιτική οργάνωση των Ελλήνων
Παρουσίαση από τον Γ.Σουδία

Β. 3. Η θρησκευτική και η πολιτική οργάνωση των Ελλήνων - Quiz

View more presentations or Upload your own.

Φωτογραφίες από την επίσκεψη της τάξης στο Φανάρι, στο Πατριαρχείο 

και στη Γεννάδειο Σχολή

Ιστορία Στ΄,Ενότητα 2,Κεφ.2: Οι συνθήκες ζωής των υποδούλων

Ιστορία Στ΄,Ενότητα 2,Κεφ.2: Οι συνθήκες ζωής των υποδούλων

1.Τι ήταν το Φανάρι ; Ποιοι εγκαταστάθηκαν εκεί ; Ποιο ρόλο παίξανε μετά τον 17^ο αιώνα οι Φαναριώτες;

2.Πώς ήταν η ζωή των σκλαβωμένων Ελλήνων;

3.Ποιοι ήταν οι φόροι που επέβαλαν οι Τούρκοι στους Έλληνες;

4.Τους πρώτους αιώνες οι Χριστιανοί αντιμετώπισαν πιο σκληρά μέτρα από τους φόρους. Ποια ήταν αυτά;

5.Συμπλήρωσε τα ονόματα των Ελλήνων λογίων που κατέφυγαν στη Δύση μετά την Άλωση της Πόλης (1453):

                               

                                    ...........................        ..........................         ..........................

6.Βάλε τίτλους στις εικόνες.

                                     ........................................                ........................................

7.Το Παιδομάζωμα

«Ανάθεμα σε, βασιλιά, και τρις ανάθεμά σε, με το κακό οπόκαμες,                    

 και το κακό που κάνεις. Στέλνεις, δένεις τους γέροντας, τους πρώτους                

 τους παπάδες Να μάσης παιδομάζωμα, να κάμης γενιτσάρους. Κλαίν'                

οι γοναίοι τα παιδιά, κ' οι αδελφές τ' αδέλφια, Κλαίγω κ' εγώ και                     

 καίγομαι και όσο θα ζω θα κλαίγω. Πέρσι πήραν τον γιόκα μου,                           

φέτο τον αδελφό μου».  (Δημοτικό τραγούδι από την Ήπειρο    

 Σχολίασε το δημοτικό τραγούδι  

 

                                

Κατεβάστε ή εκτυπώστε το φύλλο εργασίας

(Παρουσίαση μαθήματος από   το Γ.Σουδία)

 

Β. 2. Οι συνθήκες ζωής των υποδούλων - Quiz

View more presentations or Upload your own.

                                                                   

Χάρτης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας





Το τελευταίο παιδομάζωμα ( Νάουσα 1705)

Στα 1704 ο αριθμός των απελπισμένων πού παίρνουν τον δρόμο προς τα βουνά και προς την ανταρσία μεγαλώνει. Όπως αναφέρει σουλτανικό φιρ­μάνι, «ληστές και κακοποιοί» εμφανίζονται από την Αδριανούπολη ως το Βελιγράδι, και από την Θεσσαλονίκη ως την Λάρισα , ανωμαλία πού δεν ήταν δυνατόν να δημιουργηθεί χωρίς την ανοχή, άλλα και την συμμετοχή των αρματολών. Το τι οι Έλληνες αρματολοί παίρνουν θέση σιγά σιγά στο πλευ­ρό του λαού φαίνεται καθαρά και από το παρακάτω χαρακτηριστικό επεισόδιο πού διαδραματίστηκε στις περιοχές Βέροιας και Νάουσας.

Συγκεκριμένα στην Νάουσα παρουσιάστηκε κατά τις αρχές Απριλίου 1705 ο σιλιχτάρης (αξιωματικός των ιππέων της φρουράς του σουλτάνου) Αχμέτ Τσελεμπή με την εντολή να στρατολογήσει από την περιοχή αυτή 50 νέους γενιτσάρους, «κατά το κρατούν παλαιόν έθιμο». 

Όταν όμως δήλωσε τον σκοπό της άφιξής του, οι Ναουσαίοι, με επικεφαλής τον αρματολό του τό­που Ζήση Καραδήμο και τούς δυο γιους του Βασίλη και Δημήτρη, ξεσηκώ­θηκαν εναντίον του φωνάζοντας «εμείς δεν παραδίνουμε τούς γιους μας στους μουσουλμάνους» και ερεθισμένοι από την ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα που δη­μιουργείται σε τέτοιες περιστάσεις σκοτώνουν τον σιλιχτάρη και τούς δυο μουσουλμάνους συνοδούς του. Κατόπιν σχημάτισαν ένα σώμα με περισσό­τερους από 100 άνδρες, ύψωσαν την σημαία της ανταρσίας και άρχισαν να διατρέχουν τα βουνά και τις πεδιάδες των καζάδων Βέροιας και Νάουσας λη­στεύοντας και σκοτώνοντας τούς μουσουλμάνους της υπαίθρου. Αμέσως μετά την είδηση της ανταρσίας συγκροτείται καταδιωκτικό απόσπασμα από 800 εκλεκτούς μάχιμους μουσουλμάνους με επικεφαλής τον βοεβόδα της Βέ­ροιας Μουχαρέμ αγά και τον μπουλούκμπαση της ίδιας πόλης Ρετζέπ αγά. Το απόσπασμα αυτό καταδιώκει τούς αντάρτες και κατά τα μέσα Ιουνίου κατορθώνει να τούς περισφίξει στα στενά της Αράπιτσας έξω από την Νά­ουσα. Στην μάχη πού έγινε ό Ζήσης Καραδήμος πέφτει νεκρός, χτυπημένος από τέσσερις σφαίρες σε διάφορα μέρη του σώματος του, ενώ οι δυο γιοί του, μαζί με άλλους έξι άνδρες, πιάνονται αιχμάλωτοι και οδηγούνται στην Βέ­ροια. Εκεί προσάγονται στο ιεροδικείο, πού συγκαλείται έκτακτα και το όποιο απαρτίζουν οι ιεροδικαστές Βέροιας και Νάουσας, οι βοεβόδες και οι λοιποί πρόκριτοι και ισχυροί του τόπου. Κατά την πορεία της δίκης οι επαναστάτες με θάρρος ομολόγησαν τις πράξεις τους και βροντοφώνησαν τις φράσεις πού έχει και το σχετικό τουρκικό έγγραφο. «Είμαστε στ' αλήθεια αρματολοί (εδώ φαίνεται πώς έχει την έννοια του κλέφτες) και διακηρύττουμε τα φρονήματά μας». Ή παραπάνω φράση δείχνει πια καθαρά πώς οι έννοιες αρμα­τολός και κλέφτης είναι ρευστές και σχεδόν ταυτόσημες.

Οι Τούρκοι καταδίκασαν όλους σε απαγχονισμό και ανέθεσαν στον βοεβόδα Μουχαρέμ πασά να εκτελέσει την ποινή. Κατόπιν διατάχθηκε ο Ρετζέπ αγάς να κόψη τα κεφάλια του Καραδήμου και των γιων του, να τα διαπομπεύσει στους δρόμους της πόλης και να τα στείλει στο διβάνι της Θεσσα­λονίκης. Ο βοεβόδας Μουχαρέμ αγάς και ο μπουλούκμπασης Ρετζέπ αγάς δέχθηκαν σημαντικά χρηματικά δώρα, ό πρώτος 10.000 γρόσια και ό δεύτε­ρος 5.000. Επίσης το διβάνι Θεσσαλονίκης μοίρασε 30.000 γρόσια στους άνδρες του καταδιωκτικού αποσπάσματος. Οι Τούρκοι φαίνεται ότι αιχμαλώ­τισαν και πούλησαν σαν σκλάβους ορισμένους Ναουσαίους, 40 άνδρες και 29 γυναίκες. Οι Ναουσαίοι αυτοί θα κρίθηκαν ασφαλώς ως πρωταίτιοι για την εξέγερση του λαού εναντίον των Τούρκων υπαλλήλων και για τον φόνο τους.

Είναι άγνωστο αν υστέρα από τα γεγονότα αυτά επέμενε ό σουλτάνος στην στρατολογία των 50 υποψήφιων γενιτσάρων από την Νάουσα, γιατί στα τουρκικά έγγραφα του ιεροδικείου Βεροίας δεν βρέθηκε καμιά σχετική διαταγή του σουλτάνου ή του μπεηλέρμπεη της Ρούμελης. Φαίνεται ότι τα δραματικά εκείνα γεγονότα της Νάουσας στα 1705 αποτελούν και τον επίλογο της ιστορίας του παιδομαζώματος στην οθωμανική αυτοκρατορία .

                    

Μακεδονικός Αγώνας 1904-1908 (Παύλος Μελάς-Τέλλος Άγρας)

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ 1904- 1908 Σκλαβιά μαύρη και πικρή πλακώνει τις ψυχές των ανθρώπων. Αιώνες τώρα οι Μακεδόνες περήφανοι, σκληροτράχηλοι πολεμιστές δεν σκύβουν εύκολα τον αυχένα στον Τούρκο καταχτητή, και έτσι. κατά διαστήματα ξεπετιούνται σπίθες, ανάβουν φλόγες ανταρσίας, ολόκληρες περιοχές ανασαίνουν, για λίγο όμως, γιατί έπειτα θα’ρθει ο τύραννος να σβήσει στο αίμα τα πάντα, αφήνοντας πίσω περήφανα τραγικά ολοκαυτώματα. Μέσα στα βάθη της ψυχής ακοίμητος σιγοκαίει ο πόθος για τη λευτεριά, για ένα καλύτερο αύριο. Ευτυχώς, πάντα υπάρχουν ψυχωμένοι αγωνιστές πού θα τονώσουν το φρόνημα, θα χαλυβδώσουν τη θέληση και των πιο ταπεινών στους δύστυχους αυτούς καιρούς, ίσια - ίσια τώρα που ένας δεύτερος εχθρός, ύπουλος, σκληρός, αδίσταχτος, έρχεται να χτυπήσει τον τόπο. Είναι οι κομιτατζήδες, γερά οργανωμένες βουλγάρικες συμμορίες με επικεφαλής Βουλγάρους αξιωματικούς, πού περνούν τα σύνορα και ξεχύνονται στη Μακεδονική γη για να εκτελέσουν την εντολή της Σόφιας: «Πρώτα ν αφομοιώσουν γλωσσικά την ύπαιθρο και να τραβήξουν τους χωριάτες στο βουλγάρικο σχίσμα», κι έτσι να φανεί στα μάτια της Ευρώπης ή Μακεδονία βουλγάρικη και να την προσαρτήσουν, πριν προλάβει ή Ελλάδα να την ελευθερώσει. Στην αρχή ή προπαγάνδα τους είναι καλοσυνάτη, με χρήμα προσπαθούν να εξαγοράσουν τους Έλληνες. Λένε: «Ε, όλοι είμαστε Χριστιανοί, να ενωθούμε να χτυπήσουμε τον Μωαμεθανό Δεσπότη και να ζήσει ήσυχα η Μακεδονία για τους Μακεδόνες». Κι έπειτα, στη ζωηρή αντίσταση και άρνηση του Ελληνικού πληθυσμού, ή βία, το τσεκούρι, ή φωτιά, το μαχαίρι.

Χτυπούν τις κεφαλές πρώτα. Τους παπάδες, τους δασκάλους, τους προύχοντες. Τους απλούς ταπεινούς ανθρώπους ύστερα. Στη βία οι ντόπιοι αντιτάσσουν άμυνα, μα τα χωριά κάτω στους κάμπους μαρτυρούν. Κάθε μέρα ειδήσεις από νέα εγκλήματα και αγριότητες καταφθάνουν και όλ' αυτά κάτω από το αδιάφορο μάτι τού Τούρκου που το αλληλοφάγωμα των Χριστιανών τον συμφέρει. Πρέπει να κρατηθεί το ελληνικό φρόνημα ψηλά, ν ασφαλίσουν τη ζωή τους, τη ζωή των παιδιών τους. Απεγνωσμένες εκκλήσεις στέλνουν στην Αθήνα, στη Μάνα Ελλάδα: «Ή Μακεδονία κινδυνεύει, βοηθήστε όσο είναι ακόμα καιρός». Σε λίγο ο Μακεδονικός αγώνας θ' αρχίσει. Ένας αγώνας άγνωστος στη δύναμη και στο πάθος του και ως τα σήμερα στους πολλούς. Αγώνας με πολλές θυσίες, με πολλούς σιωπηλούς μάρτυρες και ωραίους νεκρούς.

Το πρώτο αντάρτικο Ελληνικό Σώμα με αρχηγό τον ανθυπολοχαγό του Πυροβολικού Παύλο Μελά, περνάει μυστικά τα σύνορα στις 27 Αυγούστου 1904. Με βαθιά συγκίνηση και αγάπη έρχονται ν αγωνισθούν για τα σκλαβωμένα αδέλφια. Σ’αυτόν τον άγνωστο συγκινητικό αγώνα, και ο πιο ταπεινός άνθρωπος, ο πιο ασήμαντος, μπορούσε να γίνει παλικάρι και να πράξει έργα θαυμαστά, ώστε να βοηθήσει το γένος ν’ αποτινάξει τη σκλαβιά και να διώξει τους κάθε λογής καταχτητές, . Και τέτοιους αγώνες δεν πρέπει να τους ξεχνάμε ποτέ, γιατί λαοί πού λησμονούν την ιστορία τους δεν μπορούν να δημιουργήσουν καινούρια.  

Δείτε την παρουσίασή μας

 

μακεδονικος αγωνας from Sakis Koultzis

  Παύλος Μελάς.

Ο Παύλος Μελάς (29 Μαρτίου 1870 – 13 Οκτωβρίου 1904) ήταν αξιωματικός πυροβολικού του ελληνικού στρατού και πρωτεργάτης του Μακεδονικού αγώνα. Ήταν γιος του Μιχαήλ Μελά και γαμπρός του Στέφανου Δραγούμη.

Γεννήθηκε στη Μασσαλία της Γαλλίας. Η καταγωγή της οικογένειάς του ήταν από τη Βόρεια Ήπειρο. Μετά τη μετακίνηση της οικογένειας στην Αθήνα, σπούδασε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων απ' όπου αποφοί -τησε ως ανθυπολοχαγός του πυροβολικού το 1891. Φέροντας τύψεις για την έκβαση του πολέμου του 1897  συμμετείχε από τους πρώτους στο ιδρυθέν το 1900 Μακεδονικό κομιτάτο για την εμψύχωση του απογοητευμένου ελληνικού πληθυσμού της Μακεδο νίας και σε αντίδραση στη δράση των Βουλγάρων κομιτατζήδων. Έτσι από τον Φεβρουάριο του1904 ο Παύλος Μελάς έσπευσε με άλλους τρεις αξιωματικούς, τους Α. Κοντούλη, Α. Παπούλα και Γ. Κολοκοτρώνη, προς επιτόπια μελέτη της κατάστασης. Αποτυγχάνοντας σε εκείνη την πρώτη προσπάθεια, επανήλθε τον Ιούλιο του ίδιου έτους οπότε και εισήλθε στη Μακεδονία ως ζωέμπορος με το όνομα "Πέτρος Δέδες". Μετά 20ήμερη παραμονή συναντήθηκε με τον Λάμπρο Κορομηλά στη Θεσσαλονίκη ανταλλάσσοντας σκέψεις για ανάληψη επιχειρήσεων και στη συνέχεια επέστρεψε στην Αθήνα.

Στις 18 Αυγούστου όταν όλα ήταν έτοιμα κατά το σχέδιο ο Παύλος Μελάς με το επιχειρησιακό όνομα Καπετάν Μίκης Ζέζας, επικεφαλής σώματος εκ 35 μόλις ανδρών, που το αποτελούσαν Μακεδόνες, Μανιάτες και Κρητικοί, ανέλαβε την αρχηγία του Μακεδονικού αγώνα ενάντια στους Βούλγαρους και εισήλθε ένοπλα στα Μακεδονικά εδάφη με την εντολή να ασκεί καθήκοντα αρχηγού και στις μικρότερες ομάδες που δρούσαν εν τω μεταξύ στη περιφέρειες Μοναστηρίου και Καστοριάς. Πληροφορηθέντες οι Τούρκοι από διάφορους καταδότες περί της εισόδου και της δράσης του Παύλου Μελά έθεσαν προς καταδίωξή του πολυάριθμο τουρκικό απόσπασμα. Παρά τις συνεχείς διώξεις του Οθωμανικού στρατού ο Παύλος Μελάς άρχισε ν΄ αποδεκατίζει τις βουλγαρικές ομάδες με βάση τα χωριά Λιγκοβάνη και Λίχυβο. Όμως στις 13 Οκτωβρίου1904 βρισκόμενος στα Στάτιστα και προδοθείς από την βουλγάρικη συμμορία του Μήτρου Βλάχου περικυκλώθηκε από Τουρκικό απόσπασμα 150 ανδρών. Μετά από δίωρη λυσσαλέα μάχη διέταξε αιφνίδια έξοδο τεθείς επικεφαλής των ανδρών του . Στην επιχείρηση αυτή τραυματίσθηκε θανάσιμα στην οσφυϊκή χώρα και πέθανε μετά από μισή ώρα στα χέρια του φιλου του, Γεώργιο Στρατινάκη. 

Μέρος τετρασέλιδου ποιήματος  για τον ήρωα γραμμένο στις 12 Οκτωβρίου 1905 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου,δείγμα της συγκίνησης που προκάλεσε ο θάνατός του.

(Οικογενειακό κειμήλιο)

Το σπίτι που σκοτώθηκε ο Παύλος στη Στάτιστα Καστοριάς

Τα προσωπικά του αντικείμενα

Ο τελευταίος αποχαιρετισμός

Ο θάνατος του Παύλου

Γράμμα μετά το θάνατο

"Σε κλαίει λαός"
Κ.Παλαμάς

                     
Ερμηνεία :Δ.Γαλάνη

Τέλλος Άγρας 

Ο Τέλλος Άγρας γεννήθηκε στούς Γαργαλιάνους Μεσσηνίας το 1880. Με το βαθμό του υπολοχαγού μπήκε ως αντάρτης στο Βάλτο των Γιαννιτσών και πρωτοστάτησε στις συμπλοκές με τους κομιτατζήδες στο στρατηγικό αυτό σημείο, χωρίς να τον λυγίζουν οι τραυματισμοί και οι αρρώστειες του βάλτου. Στις 5 Ιουνίου 1907 ο Βούλγαρος Βοεβόδας Ζλάταν εκμεταλλεύτηκε το ήθος και την τιμιότητα του Άγρα και, αφού τον κάλεσε άοπλο να συμφιλιωθούνε, τον αιχμαλώτισε και τον κρέμασε κοντά στην Έδεσσα.

Πραγματικό του όνομα Σαραντέλος ή Σαράντος Αγαπηνός. Η καταγωγή του ήταν από τη περιοχή Γαργαλιάνοι, όμως, γεννήθηκε στο Ναύπλιο, όπου υπηρετούσε ο πατέρας του ως Εφέτης. Κατάγεται από πατέρα και μητέρα που οι ρίζες της γενιάς τους χάνονται σε ένδοξες και αριστοκρατικές οικογένειες. Το 1901 αποφοίτησε από τη Σχολή Ευελπίδων και τοποθετήθηκε στη φρουρά της Αθήνας. Η επιθυμία του να προσφέρει ουσιαστικότερες υπηρεσίες στην πατρίδα τον ώθησε μετά από λίγους μήνες στην εθελούσια κατάταξή του στα στρατιωτικά σώματα που αγωνίζονταν στη Μακεδονία εναντίον των βουλγάρων κομιτατζήδων. Σε πολύ νεαρή ηλικία κατόρθωσε να διοριστεί αρχηγός ενός ανταρτικού σώματος, το οποίο προετοίμαζε στο Βόλο ο καπετάν Ακρίτας (Κωνσταντίνος Μαζαράκης).

Τον Σεπτέμβριο του 1906, ύστερα από απόφαση του Γενικού Προξενείου Θεσσαλονίκης, αποστέλλονται στη λίμνη των Γιαννιτσών τρία νεοσυγκροτηθέντα ελληνικά σώματα. Μετά από μεσολάβηση του Νικολάου Ρόκα, καλείται στην περιοχή ο Αγαπηνός. Πρώτο εισήλθε στις αρχές του μήνα το σώμα του Ανθυπολοχαγού του Πεζικού Τέλλου Αγαπηνού με δύναμη είκοσι ανδρών, ενώ μετά από λίγες μέρες κατέφτασαν τα σώματα του Υπολοχαγού του Πεζικού Σάρρου Κωνσταντίνου (Κάλα) και Ανθυποπλοίαρχου Δεμέστιχα Ιωάννη (Νικηφόρου) με εικοσιπέντε άνδρες ο καθένας. Πρωταρχική αποστολή των σωμάτων ήταν η απομάκρυνση των βουλγαρικών συμμοριών από τη λίμνη, οι οποίες είχαν εγκατασταθεί με ισχυρές δυνάμεις στο νοτιοδυτικό τμήμα της, έτσι ώστε να μπορεί να αποτελέσει βάση εξόρμησης και κέντρο ανεφοδιασμού των ελληνικών σωμάτων για τις περιοχές της Κεντρικής Μακεδονίας.

Το Νοέμβριο επιχειρείται επίθεση από το σώμα του Αγαπηνού κατά των Βουλγάρων, με σκοπό να καταλάβει την καλύβα Κούγκα. Η επιχείρηση δεν ήταν επιτυχής. Ο ίδιος ο Αγαπηνός τραυματίζεται και μεταφέρεται στη Θεσσαλονίκη, μετά από μια βδομάδα, ωστόσο, επανέρχεται. Στα τέλη Φεβρουαρίου αποχώρησε από τη λίμνη και εγκαταστάθηκε στη Νάουσα, αφενός για να αποθεραπευτεί από τα τραύματα και τους πυρετούς από τους οποίους έπασχε, αφετέρου για να διευθύνει τον αγώνα της περιοχής. Παρά τον κλονισμό της υγείας του και τα τραύματά του εξακολουθούσε να συμμετέχει ενεργά.

Εντούτοις, τον Απρίλιο του 1907, το Προξενείο Θεσσαλονίκης αποφάσισε να αντικαταστήσει τους αρχηγούς και τους αντάρτες, οι οποίοι είχαν δοκιμαστεί και εξαντληθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, ανάμεσά τους και ο Άγρας. Ωστόσο, επανειλημμένα λάμβανε πληροφορίες για την πτώση του ηθικού των βουλγαρικών συμμοριών και τη διάθεση πολλών στελεχών των κομιτάτων να διακόψουν τους δεσμούς τους με αυτά και να προσχωρήσουν στον ελληνικό αγώνα. Τέτοια διάθεση εκδήλωσε ο βοεβόδας Ζλατάν, την οποία καλωσόρισε ο Άγρας. Ήθελε να επισφραγίσει την πολυσχιδή δράση του με τη θεαματική προσχώρηση στην ελληνική πλευρά μεγάλης ομάδας κομιτατζήδων.

Ακολούθησαν αρκετές συναντήσεις των δύο αρχηγών πριν την τελευταία συνάντηση της 3ης Ιουνίου. Εκείνη τη μέρα, οι βοεβόδες Κασάπτσε και Ζλατάν, παραβαίνοντας τις συμφωνίες, συνέλαβαν τον Άγρα και τον Αντώνη Μίγγα, ενώ οι υπόλοιποι από τη συνοδεία αφέθηκαν αργότερα ελεύθεροι. Τους διαπόμπευσαν ως δήθεν αιχμάλωτους, δεμένους και ξυπόλυτους, στα χωριά της περιοχής, με σκοπό να αναπτερώσουν το ηθικό των τρομοκρατημένων οπαδών των κομιτατζήδων.

Τη νύχτα της 7ης Ιουνίου, τους απαγχόνισαν μεταξύ των χωριών Τέχοβο (Καρυδιά) και Βλάδοβο (Άγρας). Το γεγονός τάραξε τους Έλληνες της περιοχής και η προδοσία των Βουλγάρων φανάτισε τους Έλληνες αντάρτες, με αποτέλεσμα ο ελληνικός αγώνας να συνεχιστεί με μεγαλύτερη ένταση και περισσότερες επιτυχίες.

Τόπος ταφής Άγρα -Μίγγα





Κείμενο για αξιοποίηση

Η Ναουσαία Θάλεια Σαμαρά ήταν μικρή στα χρόνια του Μακεδονικού Αγώνα αλλά κατέγραψε τις μαρτυρίες των πρωταγωνιστών και με τα δύο βιβλία της "Στου Βερμίου την αντάρα" και  "Στον Μακεδονικό Αγώνα"ρίχνει άπλετο φως στις δύσκολες και ηρωικές στιγμές των Μακεδόνων.Το παρακάτω απόσπασμα ρίχνει φως στην προδοσία και το θάνατο του Τέλλου Αγαπηνού.

Δείτε τη ζωή και το θάνατο του Τέλλου Άγρα