Γεωγραφία Ε΄:Σεισμοί-Ηφαίστεια

Στα βάθη της Γης είναι εγκλωβισμένη,όμως,και μια άλλη πανίσχυρη μορφή ενέργειας το μάγμα,μια διάπυρη μάζα πετρωμάτων που βρίσκεται σε διαρκή κίνηση.Το μάγμα παρασύρει με τη δύναμή του τις τεκτονικές πλάκες και προκαλεί τις ηφαιστειακές εκρήξεις.Ο Ήλιος και το μάγμα διαμορφώνουν σιγά σιγά την όψη του πλανήτη.Καμιά φορά τα φαινόμενα αυτά εκδηλώνονται με βίαιο και εντυπωσιακό τρόπο.

Το εξωτερικό περίβλημα της Γης ονομάζεται φλοιός.Σε μερικά μέρη,ο φλοιός έχει πάχος 50 ή 65 χιλιόμετρα.Εάν η Γη είχε το μέγεθος ενός μήλου,ο φλοιός της θα είχε το  ίδιο πάχος με τη φλούδα του μήλου.Οι περισσότεροι σεισμοί σημειώνονται στο φλοιό.   Φλοιός:Το εξωτερικό συμπαγές στρώμα της Γης,που σχηματίζεται από τις πλάκες των ηπείρων και το βυθό των ωκεανών.Το στρώμα αυτό είναι πιο συμπαγές κάτω από την επιφάνεια των ηπείρων και περισσότερο ρευστό κάτω από το βυθό των θαλασσών.

Μανδύας:Είναι το ενδιάμεσο παχύρρευστο στρώμα της Γης που σχηματίζεται από το μάγμα.Πάνω σε αυτό «επιπλέει» ο φλοιός

Πυρήνας:Πυρήνας ονομάζεται το κέντρο κάθε ουράνιου σώματος.Πρόκειται για πυκνή,συμπαγή μάζα που σχηματίζεται πιθανότατα από μέταλλα,όπως ο σίδηρος και το νικέλιο.Η θερμοκρασία του πυρήνα της Γης είναι εξαιρετικά υψηλή και αγγίζει τους 3.000-4.000 κελσίου.

                                   ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ

Συναντάμε ηφαίστεια σε συγκεκριμένα σημεία,κατά μήκος των ρηγμάτων του φλοιού.Τα περισσότερα είναι συγκεντρωμένα σε ένα τόξο που περιβάλλει τον Ειρηνικό Ωκεανό,γύρω από τον οποίο σχηματίζουν τη λεγόμενη «Πύρινη Ζώνη»του Ειρηνικού. 

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΩΝ

Το πύρινο μάγμα του μανδύα που ανεβαίνει με πίεση προς την επιφάνεια,αναζητά διέξοδο μέσα από τα ρήγματα του φλοιού.Δεν κατορθώνει πάντοτε,όμως να ολοκληρώσει την πορεία του.Αν είναι πολύ πυκνό στερεοποιείται και φράζει τη δίοδο,μέχρις ότου τα αέρια που περιέχει κι έχουν εγκλωβιστεί μέσα σε αυτό καταφέρνουν να το κάνουν να εκραγεί.Έτσι γεννιέται ένα ηφαίστειο,που εκτοξεύει λάβα,αέρια,τέφρα και στερεά σωματίδια.Μόλις έρθει σε επαφή με τον αέρα,η λάβα συστέλλεται,πήζει και δημιουργεί έτσι νέα πετρώματα που με τον καιρό σχηματίζουν τις πλαγιές του ηφαιστείου.

Η λάβα:Έτσι ονομάζεται το διάπυρο μάγμα που ξεχειλίζει από τα τοιχώματα του ηφαιστείου.Αν η λάβα είναι υπερβολικά ρευστή,οπότε ονομάζεται σχοινόμορφη,εκτοξεύεται σε μεγάλη απόσταση και όταν ψύχεται σχηματίζει εξαγωνικά πρίσματα

Το ηφαιστειακό τόξο της Ελλάδας

 ΣΕΙΣΜΟΙ

Το έδαφος στηρίζεται πάνω σε πελώριες πλάκες πέτρωματων, πάχους έως και 100 χιλιομέτρων,που εφαρμόζουν η μία στην άλλη σαν τα κομμάτια ενός παζλ.Αυτές επιπλέουν πάνω στο μάγμα του μανδύα της Γης.Οι κινήσεις τους,αργές και αδιάκοπες,κάνουν τις ηπείρους να απομακρύνονται ή να πλησιάζουν καθώς και τον πυθμένα των ωκεανών να διευρύνεται.Όταν στα βάθη της Γης οι πλάκες αυτές συγκρούονται,η ενέργεια της πρόσκρουσης προκαλεί πανίσχυρες παλμικές κινήσεις,τα σεισμικά κύματα,που ξεκινούν από ένα συγκεκριμένο εστιακό βάθος,μεταδίδονται από μόριο σε μόριο και φτάνουν μέχρι και την επιφάνεια του εδάφους,στο σημείο που ονομάζεται επίκεντρο.Η Γη τότε πλήττεται από ισχυρές δονήσεις,τους σεισμούς.

   

Σεισμικά κύματα:Προκαλούνται από την ενέργεια που εκλύεται στο εστιακό βάθος,όπου γίνεται η πρόσκρουση των πλακών.Ποικίλλουν και μεταδίδονται προς όλες τις κατευθύνσεις.Η κίνηση των πιο αργών από αυτά μοιάζει με την ελεύθερη ταλάντωση ενός σκοινιού.Φτάνουν στην επιφάνεια,σχηματίζοντας ομόκεντρους κύκλους με το επίκεντρο  του σεισμού.

  

Πώς   ένας σεισμός:Οι δυνάμεις που προκαλούν τη σύγκλιση των ηπείρων κάμπτουν και παραμορφώνουν τις τεκτονικές πλάκες.Όταν οι δυνάμεις αυτές είναι ιδιαίτερα ισχυρές,τα πετρώματα μετατοπίζονται βίαια και «σπάζουν».Εκλύεται τότε τεράστια ποσότητα ενέργειας,που εκδηλώνεται με τη μορφή ασθενών ή πιο έντονων σεισμών.

  

Ορογένεση

Η Εστία του σεισμού

 Σεισμός με επίκεντρο στη θάλασσα: Πρόκειται για απότομη μετατόπιση των πετρωμάτων στο βυθό της θάλασσας, που μεταδίδεται μέσα στο νερό. Η ενέργεια που εκλύεται δημιουργεί τεράστια παλιρροϊκά κύματα,που αγγίζουν τα 20 ή ακόμα και τα 30 μέτρα ύψος. Τα κύματα φτάνουν στην ακτή, παρασύροντας τα πάντα στο πέρασμά τους. Το φαινόμενο αυτό είναι ισχυρό στην Ιαπωνία και ονομάζεται τσουνάμι.

ΕΝΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΙΣΜΟΥ

Δύο σεισμοί που εκδηλώνονται με την ίδια σφοδρότατη είναι πιθανό να προκαλέσουν διαφορετικές ζημιές, ανάλογα με τον τύπο του υπεδάφους και τα κτίρια που θα πληγούν. Το μέγεθος του σεισμού υπολογίζεται βάσει μιας δωδεκάβαθμης κλίμακας, τη γνωστή κλίμακα Ρίχτερ.

Μέτρια δόνηση(4 βαθμών)Αιωρούνται οι πολυέλαιοι.

Ισχυρή δόνηση(6 βαθμών)Τα έπιπλα κινούνται παλινδρομικά και τα  αντικείμενα πέφτουν.

Καταστροφική δόνηση(11 βαθμών)Ανοίγουν τεράστια ρήγματα στο έδαφος.

Εργαστήρι ψηφιδωτού Δ.Σ.Πλαγιαρίου 2013-14

Στα πλαίσια των εκδηλώσεων που πραγματοποιήθηκαν το Σαββατοκύριακο στο σχολείο μας,παράλληλα με την έκθεση βιβλίου ,οι μαθητές του τμήματος ψηφιδωτού παρουσίασαν τα έργα τους.Οι μικροί καλλιτέχνες καθοδηγούμενοι από το δάσκαλο ψηφιδωτού Χριστοφορίδη Χριστόφορο πραγματικά ενθουσίασαν γονείς και επισκέπτες με τα καταπληκτικά έργα τους.Το τμήμα ψηφιδωτού ίσως το μοναδικό στην Ελλάδα σε δημοτικό σχολείο λειτούργησε φέτος για πρώτη φορά με την στήριξη του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων του σχολείου μας, ενώ τα προηγούμενα χρόνια λειτουργούσε σε επίπεδο τμήματος δημιουργώντας καταπληκτικά έργα, που κοσμούν το σχολείο μας.
Από τη μεριά μου,γνωστή η αγάπη μου για το ψηφιδωτό,να πω ένα μεγάλο μπράβο σ' αυτά τα παιδιά των 10 και 11 χρονών και μακάρι να συνεχίσουν με το ίδιο μεράκι.

Θαυμάστε κάποια από τα έργα των παιδιών

Ιστορία E΄, Ενότητα 6, Κεφάλαιο 36 Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους

Ιστορία E΄, Ενότητα 6, Κεφάλαιο 36

Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους

1.Με ποιο τολμηρό σχέδιο ο Μωάμεθ πέρασε τα καράβια του στον Κεράτιο Κόλπο;

2.Ποια ήταν η αντίδραση των Βυζαντινών στο σχέδιο του Μωάμεθ ;

3.Τι έκανε ο Μωάμεθ πριν τη μεγάλη επίθεση;

4.Πότε ξεκίνησε η μεγάλη επίθεση; Τι προέβλεπε το πρώτο μέρος της επίθεσης;

5.Με ποιο τρόπο αμύνονται οι πολιορκημένοι;

6.Ποιο γεγονός ,ενώ φαινόταν ότι η Πόλη θα σωζόταν ακόμη μια φορά, παίζει αρνητικό ρόλο στην άμυνα της Πόλης; 

7.Πώς κατόρθωσε ομάδα γενιτσάρων να μπει στην Πόλη και πως κρίθηκε η μάχη;

8.Ποιες ήταν οι τελευταίες στιγμές του Κ. Παλαιολόγου;

9. Διάβασε το κείμενο, χαρακτήρισε το Κ. Παλαιολόγο, δικαιολογώντας το χαρακτηρισμό σου.

Κατεβάστε το φύλλο εργασίας

Οι παρουσιάσεις από το Γ.Σουδία

Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους

Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης (χρονικό)

Ο εννοιολογικός χάρτης

Οι μεγάλοι αντίπαλοι

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΙΑ' ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ: Ο τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου (1448-1453), γιος του Μανουήλ Β' Παλαιολόγου και της Σέρβας πριγκίπισσας Ελένης Δραγάτση. Σε νεαρή ηλικία ο πατέρας του του ανέθεσε τη διοίκηση βυζαντινών κτήσεων στον Εύξεινο Πόντο. Στη συνέχεια, αν και ο αδερφός του, Ιωάννης Η', τον όρισε δεσπότη του Μυστρά, ασχολήθηκε μαζί με τους υπόλοιπους αδερφούς του με την ανά­κτηση εδαφών στην Πελοπόννησο. Το 1437 αντικατέστησε τον αδερφό του Ιωάννη, ο οποίος τότε συμμετείχε στη Σύνοδο της Φεράρας. Το 1443 έγινε δεσπότης του Μυστρά και επιδόθηκε στην αναδιοργάνωση του Δε­σποτάτου. Στη συνέχεια επέκτεινε την κυριαρχία του μέχρι την Πίνδο. Το 1446 αναγκάστηκε να υποταχτεί στους Τούρκους.Όταν ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος έγινε αυτοκράτορας, το 1448, το Βυζάντιο είχε συρρι­κνωθεί επικίνδυνα. Το 1451 έγινε πλέον φανερό ότι οι Τούρκοι σκόπευαν να επιτεθούν στην Κωνσταντινού­πολη. Στην τελική έφοδο, στις 29 Μαΐου του 1453, η Βασιλεύουσα έπεσε στα χέρια των Τούρκων και ο Κων­σταντίνος ΙΑ' σκοτώθηκε.

ΜΩΑΜΕΘ Β': Οθωμανός σουλτάνος. Ο Μωάμεθ Β' ο Πορθητής βασίλεψε το 1444-1446 και το 1451-1481. Γεννήθηκε στις 29 Μαρτίου του 1432 στην Αδριανούπολη, πρωτεύουσα τότε του οθωμανικού κράτους. Ήταν τρίτος γιος του σουλτάνου Μουράτ Β' και μιας χριστιανής σκλάβας. Τον Αύγουστο του 1444, και αφού ο Μουράτ είχε κλείσει τα ανοιχτά μέτωπα στην Ευρώπη και των Τουρκομάνων εμίρηδων στη Μικρά Ασία, αποφάσισε να παραιτηθεί υπέρ του Μωάμεθ και να αποσυρθεί στη Μαγνησία της Ιωνίας. Λίγο όμως μετά την άνοδό του στο θρόνο, ο νεαρός Μωάμεθ βρέθηκε αντιμέτωπος με έναν ισχυρό αντιτουρκικό συ­νασπισμό. Παράλληλα, είχε ξεσπάσει σύγκρουση μεταξύ των φιλοπόλεμων βεζίρηδων και των ειρηνόφι­λων. Τελικά ο Μουράτ επανήλθε στην εξουσία και αφού κατάφερε να περάσει με το στρατό του τα Στενά ηγήθηκε της αντεπίθεσης κατά των σταυροφόρων και τους νίκησε στη μάχη της Βάρνας. Μετά την επι­στροφή του πατέρα του ο Μωάμεθ παρέμεινε στην αφάνεια. Το 1451 επανήλθε στο θρόνο. Από τη στιγμή που επέστρεψε έθεσε ως στόχο την κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης. Τελικά τον Απρίλιο του 1453 έφτασε μπροστά στην Πόλη επικεφαλής πανίσχυρου στρατού. Μετά την Αλωση της Κωνσταντινούπολης και τις καταστροφές που ακολούθησαν αποφάσισε να μεταφέρει στο Βόσπορο την πρωτεύουσά του. Άρχισε την ανοικοδόμηση και την ενίσχυσή της με πληθυσμούς που μετέφερε από άλλες περιοχές. Τα επόμενα χρόνια κατέλυσε το Δουκάτο των Αθηνών, το Δεσποτάτο του Μυστρά, την Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας και όλες τις λατινικές ηγεμονίες του Αιγαίου. Επί των ημερών του διεξήχθη ο Α' Βενετότουρκικός Πόλεμος που έληξε με νίκη των Οθωμανών, οι οποίοι απέσπασαν από τη Βενετία την Εύβοια και μερικά νησιά του Αιγαίου. Κατέλαβε τη Σερβία και εισέβαλε στη Βλαχία για να εξουδετερώσει τον ηγεμόνα Βλαντ Τέπε, που ήταν γνωστός κυρίως ως Βλαντ ο  Δράκουλας. Οι επανειλημμένες εκστρα­τείες του όμως απέτυχαν. Το 1478 κατέλαβε την Αλβανία. Αποκορύφωμα της δράσης του ήταν η επίθεση στην Ιταλία και η κατάληψη του Οτράντο το 1480. Πέθανε το 1481.

Χάρτες και εικόνες από την Άλωση της Πόλης

Η Πόλη

Η παράταξη των αντιπάλων

Τα τείχη

Η αλυσίδα στον Κεράτιο 

Κόλπο

Η παράταξη των Τούρκων

Η τελική επίθεση

Η μεγάλη μπομπάρδα του Ουρβανού

Η θέση άμυνας του Κ.Παλαιολόγου

Ο Μωάμεθ περνά τα καράβια στον Κεράτιο Κόλπο

Ο Ιωάννης Ιουστινιάνης

Μάχες στα τείχη

Ο Παλαιολόγος στην ύστατη αναμέτρηση

Εάλω η Πόλις


Θρήνος για την Πόλη

Πήραν την Πόλη,  πήραν την! πήραν τη Σαλονίκη!

πήραν και την Αγια-Σοφιά, το μέγα μοναστήρι,

που είχε τριακόσια σήμαντρα, κι εξήντα δυο καμπάνες

κάθε καμπάνα και παπάς, κάθε παπάς και διάκος.

Σιμά να 'βγουν τα άγια,  κι ο βασιλιάς του κόσμου,

φωνή τους ήρθ' εξ ουρανού, αγγέλων απ' το στόμα

«Αφήτ' αυτήν την  ψαλμουδιά,  να χαμηλώσουν τ' άγια,

χαι στείλτε λόγο στη Φραγκιά, να έρθουν να τα πιάσουν,

να πάρουν το χρυσό σταυρό, και τ' άγιο ευαγγέλιο,

και την αγία τράπεζα, να μην την αμολύνουν».

Σαν τ' άκουσεν η Δέσποινα, δακρύζουν οι εικόνες

«Σώπα, κυρία Δέσποινα, μην κλαίης, μη δακρύζης

πάλε με χρόνους με καιρούς, πάλε δικά σου είναι».

                     Θρήνος της Κωνσταντινουπόλεως


Γιατί πουλί μου δεν κελαηδάς

Γιατί πουλί μου δεν κελαηδάς

Πως κελαηδούσες πρώτα

Πως μπορώ μπορώ να κελαηδώ

Με κόψαν τα φτερούδια μου

Με πήραν τη λαλιά μου

Πήρανε την πόλη μας

Και την Αγιά Σοφιά μας

Κλαίει πικρά η Παναγιά

                                      

Θρήνος για την Πόλη 

  
Ο Μαρμαρωμένος Βασιλιάς

Ο Μαρμαρωμένος Βασιλιάς από 

το Μουσικό Σχολείο Βόλου

Έστειλα δυο πουλιά στην Κόκκινη Μηλιά

που λένε τα γραμμένα,

τo 'να σκοτώθηκε, τ' άλλο λαβώθηκε 

δε γύρισε κανένα.

Για το μαρμαρωμένο βασιλιά

ούτε φωνή, ούτε λαλιά.

τον τραγουδάει όμως στα παιδιά,

σαν παραμύθι η γιαγιά.

Έστειλα δυο πουλιά στην Κόκκινη Μηλιά

που λένε τα γραμμένα,

το 'να σκοτώθηκε, τ' άλλο λαβώθηκε

δε γύρισε κανένα.

Έστειλα δυο πουλιά στην Κόκκινη Μηλιά,

δυο πετροχελιδόνια,

μα κει εμμείνανε κι όνειρο γίνανε

και δακρυσμένα χρόνια.

Για τον μαρμαρωμένο βασιλιά

ούτε φωνή, ούτε λαλιά.

τον τραγουδάει όμως στα παιδιά,

σαν παραμύθι η γιαγιά.