Το Δεσποτάτο του Μυστρά

Ο ΜΥΣΤΡΑΣ ΚΑΣΤΡΟ ΦΡΑΓΚΙΚΟ (1249 - 1262)

Η ίδρυση του κάστρου του Μυστρά στα 1249 σημειώνει τον τελικό σταθμό στην προσπάθεια των Φράγκων να πραγματοποιήσουν στην Πελοπόννησο την κυριαρχία που τους είχε επιδικασθεί στα 1204, μετά την άλωση της Πόλης και την κατάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας από την Δ' Σταυροφορία και τη διανομή της μεταξύ των Φράγκων.Η αντίδραση του Ελληνικού στοιχείου, αρχόντων και λαού, είχε εμποδίσει τους δύο Γοδεφρείδους τους Βιλλαρδουΐνους (1210 - 1245) ν' απλώσουν την ηγεμονία του πριγκιπάτου της Αχαΐας σ' όλο το Μοριά. Μόνον όταν το 1248 ο Γουλιέλμος Β' ο Βιλλαρδουΐνος μπόρεσε, με τη βοήθεια των Ενετών, να υποτάξει με αποκλεισμό τη Μονεμβασία, που διαφέντευε όλη την περιοχή της ΝΑ Πελοποννήσου με τη Λακω­νία, τη Μάνη και τις σλαβικές περιοχές του Ταϋγέτου, το πριγκιπάτο της Αχαΐας κυριάρχησε σ' ολόκληρη την Πελοπόννησο, 

εκτός από μερικές πόλεις που κρατού­σαν οι Ενετοί. Εξωτερικές όμως περιπλοκές υποχρέωσαν το φραγκικό πριγκιπάτο της Αχαΐας να συγκρουσθεί με το ελληνικό βασίλειο της Νικαίας και στην καταστροφική για τους Φράγκους μάχη της Πελαγονίας (1259) πιάστηκε αιχ­μάλωτος και ο ίδιος ο Γουλιέλμος. Για να ελευθερωθεί, αναγκάστηκε να παραχωρή­σει το 1262 στους Έλληνες τα κάστρα της Μονεμβασιάς και της Μεγάλης Μαΐνης και «τρίτον και εμορφότερο του Μυζήθρα το κάστρο»

Έτσι, οι Έλληνες αποκτούν σταθερή βάση στην Πελοπόννησο όχι μόνο για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, αλλά και για την πνευματική επικράτηση. Αυτή τη βάση δεν θα την χάσουν πια ως την τουρκική κατάκτηση.

Ο ΜΥΣΤΡΑΣ ΕΔΡΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ «ΚΕΦΑΛΗΣ» (1262 - 1348)

Μετά το 1262, την ελληνική περιοχή του Μοριά κυβερνά ένας βυζαντινός στρατη­γός, «η κεφαλή», που εδρεύει στο Μυστρά και αλλάζει κάθε χρόνο. Ανάμεσα στους Φράγκους και στους Βυζαντινούς εξακολουθεί ένας ασίγαστος πόλεμος, χωρίς κανέ­να οριστικό αποτέλεσμα.

Οι Έλληνες κάτοικοι της Σπάρτης υποφέρουν από τις επιδρομές και μετοικούν στο ασφαλέστατο κάστρο — προπάντων μετά τη μάχη στο Μακρυπλάγι (1262) κι έτσι συνοικίζεται η «χώρα του Μυζηθρά». Μια ειρηνική περίοδος λίγων ετών επιτρέ­πει στον τόπο ν' ανασάνει. Ο Μυστράς διαμορφώνεται σε πόλη. Μητρόπολη κτίζε­ται, μοναστήρια ιδρύονται, τα παλάτια μεγαλώνουν, αρχίζει να δημιουργείται πνευ­ματική ζωή..

Την εποχή αυτή η Μητρόπολη Λακεδαιμόνιας μεταφέρεται στο Μυστρά. Τότε, δηλ. μετά το 1264, κτίσθηκε η Μητρόπολη, αφιερωμένη στον Άγιο Δημήτριο, πιθα­νόν από τον Μητροπολίτη Ευγένιο και ανακαινίστηκε από τον Νικηφόρο Μοσχόπουλο (1289 - 1315), σημαντική προσωπικότητα από την Κωνσταντινούπολη.

Με αυτές και άλλες ανάλογες προσωπικότητες η σημασία του Μυστρά ολοένα μεγαλώνει και οι στρατηγοί από το 1308 παύουν ν' αλλάζουν κάθε χρόνο και γίνο­νται μόνιμοι διοικητές. Ο νεαρός Καντακουζηνός (1308 — 1316) εγκαινιάζει μ' επιτυ­χία το νέο θεσμό, με άμεση βελτίωση της κατάστασης. Τον διαδέχεται ο δραστήριος Ανδρόνικος Παλαιολόγος Ασάν (1316 - 1321), που απλώνει την επικράτεια ως την 'Ακοβα και την Καρύταινα.

Ο ΜΥΣΤΡΑΣ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ ΔΕΣΠΟΤΑΤΟΥ (1348 - 1460) Οι Καντακουζηνοί(1348 - 1384)

Αν και η Πελοπόννησος είχε αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για τα ελληνικά πράγ­ματα, βρισκόταν σε άθλια κατάσταση γιατί ήταν εκτεθειμένη στις επιδρομές των Τούρκων και των Φράγκων, αλλά και στις συνεχείς εμφύλιες διαμάχες, που ερήμω­ναν τον τόπο. Αυτά ανάγκασαν τον νέο αυτοκράτορα Ιωάννη ΣΤ' τον Καντακουζηνό να στείλει στο Μοριά τον δευτερότοκο γιο του, τον δεσπότη Μανουήλ, με την ελευ­θερία να κάμει ό,τι νομίζει σωστό για να διορθώσει τα πράγματα. Έτσι, δημιουργή­θηκε το Δεσποτάτο του Μορέως, περισσότερο αυτόνομο από πριν αλλά και συνδεό­μενο απευθείας με τον αυτοκράτορα.

Ο Μανουήλ Καντακουζηνός (1348 - 1380) ήταν μυαλωμένος και κατόρθωσε σε σύντομο χρονικό διάστημα να ησυχάσει τους εμφύλιους πολέμους και ν' αχρηστεύ­σει τις επανειλημμένες στάσεις των τοπαρχών. Οι ανταρσίες αυτές πότε είχαν αιτία την κοντόφθαλμη άρνηση πληρωμής φόρου για την οχύρωση του δεσποτάτου, και πότε προέρχονταν από υποκίνηση των Παλαιολόγων, αντίπαλη οικογένεια των Κα­ντακουζηνών, που είχαν εκθρονίσει εν τω μεταξύ τον αυτοκράτορα Ιωάννη ΣΤ' τον Καντακουζηνό και ήθελαν να διώξουν από τις επίκαιρες θέσεις τους γιους του.

Στη μακρόχρονη δεσποτεία του Μανουήλ, ο τόπος γνώρισε κάποιαν ησυχία και ευημερία. Κατά το 1350 ο Μανουήλ έκτισε τη Μονή Ζωοδότου, που ταυτίζομε με την Αγία Σοφία.

Η δεσποτεία των Καντακουζηνών συνεχίζεται με τον αδελφό του Μανουήλ Ματ­θαίο (1380 - 1383) και τελειώνει με τον Δημήτριο (1383 - 1384), γιο του Ματθαίου, που θέλησε να διακόψει την εξάρτηση των Δεσποτών από την Κωνσταντινούπολη. Ο αυτοκράτορας Ιωάννης Ε' Παλαιολόγος έστειλε με στρατό το γιο του Θεόδωρο, που τελικά πήρε τη θέση του Δημητρίου Καντακουζηνού. Έτσι, η οικογένεια των Πα­λαιολόγων έδιωξε από το τελευταίο τους καταφύγιο τους Καντακουζηνούς.

Οι Παλαιολόγοι (1383 - 1460)

Η δυναστεία των Παλαιολόγων στο Μυστρά χαρακτηρίζεται από τη στενότερη σχέ­ση Δεσποτάτου και πρωτεύουσας και από την απελευθερωτική πολιτική τους, που πέτυχε την επέκταση του Δεσποτάτου σ' ολόκληρη σχεδόν την Πελοπόννησο. Συνέ­πεια αυτού είναι ότι η σημασία του Μυστρά αυξήθηκε και στην πολιτική και στην πνευματική ζωή της αυτοκρατορίας, αν και η ειρήνη δεν βασίλευε πια. Δυστυχώς όχι μόνο δεν έλειπαν Οι εξωτερικοί κίνδυνοι απ' τους Τούρκους, τους Ναβαρραίους και τους Ενετούς, αλλά και οι αδελφοκτόνες συγκρούσεις μέσα στη βασιλική οικογένεια ήταν συχνές και οι σχέσεις ανάμεσα στην κεντρικήν εξουσία και στους άρχοντες ήταν δύσκολες

Σημαντικό είναι ότι οι αδιάκοποι αγώνες και η γειτονική συμβίωση με τους Φρά­γκους είχαν δημιουργήσει καθαρά εθνική συνείδηση, τουλάχιστον στα λαϊκότερα στρώματα. Τούτο φάνηκε όταν ο Θεόδωρος Α' Παλαιολόγος (1383 - 1407), σφιγμέ­νος από τις τουρκικές πιέσεις, παραχώρησε αντί αμοιβής το Μυστρά στους Ιωαννίτες της Ρόδου και ο ίδιος κατέφυγε στη Μονεμβασία. Όταν παρουσιάσθηκαν όμως οι αντιπρόσωποι των Ιωαννιτών να παραλάβουν την πόλη (1402), ξεσηκώθηκε ο λαός και μόνο η παρέμβαση του Μητροπολίτη τους έσωσε. Ο Θεόδωρος αναγκάσθηκε να ακυρώσει την παραχώρηση. Αντίθετη με τη λαϊκή εθνική συνείδηση ήταν η στάση των αρχόντων που δεν δίσταζαν να συμμαχήσουν με τους Τούρκους ή τους Ενετούς όταν κινδύνευαν να χάσουν την προνομιακή τους θέση, όπως έγινε στην περίπτωση που αναφέραμε ή στην ανάλογη του Μαμωνά της Μονεμβασίας και αργότερα στους εμφύλιους πολέμους των αδελφών Παλαιολόγων.

Μανουήλ Β΄

Ο Θεόδωρος Α' ο Παλαιολόγος ήταν αδελφός του αυτοκράτορα Μανουήλ του Β'. (1407 - 1443). Ο Μανουήλ ενδιαφέρθηκε πολύ για το Δεσποτάτο και ο ίδιος έμεινε εκεί δύο περιόδους. Πολύ τον απασχόλησε η κατασκευή του Εξαμιλίου στην Κόριν­θο, που ενώ προκάλεσε με τις φορολογικές επιβαρύνσεις δυσφορία στους τοπάρχες και στους πληθυσμούς, δεν μπόρεσε να εμποδίσει τους Τούρκους να φθάσουν στο Μυστρά το 1423, να λεηλατήσουν την Πελοπόννησο, να πάρουν αιχμαλώτους και να φύγουν.

Κατά το 1429, όμως, ύστερα από πολεμικές και διπλωματικές επιτυχίες του Θεοδώ­ρου και του αδελφού του Ιωάννη Η', του νέου αυτοκράτορα, η Πελοπόννησος είναι ολόκληρη σε ελληνικά χέρια, εκτός από τις λίγες παράλιες κτήσεις της Βενετίας (Μεθώνη, Κορώνη και Ναύπλιο). Τότε ιδρύεται ένα δεύτερο Δεσποτάτο στο Μοριά με έδρα τη Γλαρέντζα, όπου εγκαθίσταται ο αδελφός του Θεοδώρου Κωνσταντίνος ο Παλαιολόγος.

Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ακολουθεί πολιτική δυναμική και σε κλίμακα πα­νελλήνια, σκοπεύοντας ν' απλώσει το Κράτος του από το Μοριά σ' όλη την κυρίως Ελλάδα. Οι εμφύλιοι πόλεμοι και η αυξανόμενη τουρκική δύναμη τον εμπόδισαν να πραγματοποιήσει το σχέδιο που είχεν αρχίσει να εκτελεί. Ωστόσο, ο Μοριάς γίνεται ένα ακμαίο κέντρο του Ελληνισμού, η ελπίδα της Αυτοκρατορίας.

Ιωάννης Β΄

Το 1430 ιδρύεται και τρίτο Δεσποτάτο στο Μοριά, με δεσπότη τον Θωμά Παλαιολό­γο, τον αδελφό των δύο άλλων δεσποτών. Έχει έδρα τα Καλάβρυτα, που ανταλλάσ­σει αργότερα με τη Γλαρέντζα του Κωνσταντίνου. Γρήγορα όμως οι δυναμικές δια­φορές για τη διαδοχή του θρόνου της Πόλης, έφεραν σε σύγκρουση πότε φανερή και ένοπλη και πότε ύπουλη και διπλωματική, τους τρεις αδελφούς. Ύστερα από διάφο­ρες συμφωνίες, μένει δεσπότης στο Μυστρά ο Κωνσταντίνος (1443 - 1449), ωσότου πήγε στην Πόλη για να πάρει τον τίτλο —τελευταίος αυτός— του Αυτοκράτορα.

Το 1446 νέα επιδρομή των Τούρκων στην Πελοπόννησο έχει ως αποτέλεσμα, έπειτα από σφαγές και αιχμαλωσίες, να πληρώνουν οι Έλληνες δεσπότες φόρο υποτελείας στον Σουλτάνο Μουράτ. Το 1453 οι Αλβανοί της Πελοποννήσου έκαμαν επανάσταση κατά των Ελλήνων δεσποτών Θωμά και Δημητρίου. Σ' αυτό τους παρα­κινούσε η πτώση της Κωνσταντινούπολης, οι παραμερισμένοι Καντακουζηνοί και η δύναμη που είχαν αποκτήσει οι ίδιοι οι Αλβανοί μέσα στο στρατό του Δεσποτάτου, ως μισθοφόροι.Οι Παλαιολόγοι μόνον με τη βοήθεια του κυρίαρχου Μωάμεθ Β' μπόρεσαν να υποτάξουν τους στασιαστές. Από τότε όμως η εξουσία τους όλο και γίνεται πιο εικονική. Σαν να μην έφθαναν τα άλλα δεινά, οι δύο αδελφοί φθάνουν σε ένοπλες συγκρούσεις, γιατί και αυτούς τους χωρίζουν οι ιδεολογικές διαφωνίες που σημειώ­νουν τα τελευταία χρόνια της Αυτοκρατορίας. 

Κωνσταντίνος Παλαιολόγος

Ο Δημήτριος στο Μυστρά, όπως ο Γεώργιος Σχολάριος στην Πόλη, ήταν τουρκόφιλος και μισόφραγκος, ο Θωμάς, στην Πάτρα, γύρευε βοήθεια από τον Πάπα και τους ηγεμόνες της Δύσης, για να γλιτώσει από τους Τούρκους, όπως ο καρδινάλιος Βησσαρίων.
Την αναρχία στην Πελοπόννησο, που την ευνοούσαν και οι δυτικές δυνάμεις, ήρθε να σταματήσει με μεγάλο στρατό ο Μωάμεθ Β'. Στις 30 Μαΐου του 1460 ο Δημή­τριος παραδίδει το Μυστρά και προσκολλάται στην αυλή του σουλτάνου, ενώ ο Θωμάς φεύγει στην Ιταλία. Η κατάκτηση της υπόλοιπης Πελοποννήσου στάθηκε τραχιά, γεμάτη ηρωικά παραδείγματα πατριωτικής αυτοθυσίας του πληθυσμού, και δεν συμπληρώθηκε παρά ύστερα από ένα χρόνο, τον Ιούλιο του 1461. Έτσι τελείωσε η ζωή του ελληνικού Δεσποτάτου του Μορέως

Δείτε το βίντεο για το Μυστρά

Η ακρόπολη του Μυστρά

Η μητρόπολη του Μυστρά

Η πλάκα της ορκωμοσίας του τελευταίου αυτοκράτορα
Κωνσταντίνου Παλαιολόγου

Το σπίτι του Λάσκαρη

Το σπίτι του Λάσκαρη αναπαράσταση

Τα παλάτια των Παλαιολόγων

Πηγή:Μυστράς ,η  μεσαιωνική πολιτεία  και το κάστρο 

(Μανόλης Χατζηδάκης)

Βιβλιοπαρουσίαση: "Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου" της Άλκη Ζέη

Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου

συγγραφέας:ΑΛΚΗ ΖΕΗ

είδος βιβλίου:Μυθιστόρημα

εκδότης:Κέδρος

τόπος:Αθήνα

χρόνος:28 Οκτωβρίου 1940 έως 1944

ήρωες:Πέτρος,Αντιγόνη,μαμά,μπαμπάς,Σωτήρης,παππούς

σπουδαία γεγονότα:Η έναρξη του πολέμου,η δράση του Πέτρου,τα χρόνια της κατοχής,η ελευθέρωση της πόλης.

Το βιβλίο μου άρεσε ,γιατί μου προκάλεσε συναισθήματα συγκίνησης.

Η Άλκη Ζέη μιλά για το βιβλίο της

Περίληψη του βιβλίου

Ο Πέτρος ένα εννιάχρονο αγόρι ζει με την οικογένεια του στην Αθήνα. Στις 28 Οκτωβρίου 1940 ξεσπά ο πόλεμος.Οι δρόμοι γεμίζουν φορτηγά με όπλα.Μερικούς μήνες αργότερα μπαίνουν οι Γερμανοί στην πόλη και αρχίζει η άγρια κατοχή.Πολλοί πέθαναν τότε από την πείνα.Οι άνθρωποι προσπαθούσαν να ζήσουν με το λιγοστό φαγητό απ’ τα συσσίτια και με μια φέτα ψωμί.Ο Πέτρος με το φίλο του τον Σωτήρη έγραφαν όχι μόνο συνθήματα εναντίον των Γερμανών στους τοίχους αλλά και με την κυρία Δροσούλα έβγαιναν στους δρόμους και φώναζαν για την ελευθερία της Ελλάδας.Όταν η Ελλάδα ελευθερώθηκε μπόρεσαν πια να ζήσουν ελεύθεροι και ευτυχισμένοι.

                                                                                               εργασία του Άγγελου Κ.

Ο Θεόδωρος Δούκας Κομνηνός ιδρύει την «αυτοκρατορία της Θεσσαλονίκης» (1224 -1246)

Το 1223 ο ηγεμόνας του Δεσποτάτου της Ηπείρου Θεόδωρος Δούκας Κομνη­νός, μετά από μια σειρά στρατιωτικών επιτυχιών, έφτασε έξω από τη φραγκοκρατούμενη ακόμη τότε Θεσσαλονίκη και την πολιόρκησε. Η φρουρά της πόλης αντιστάθηκε αποτελεσματικά για ένα διάστημα αλλά ,στα τέλη του 1224, αναγκάστηκε να παρα­δοθεί. Οι ξένοι κυρίαρχοι έφυγαν και το λατινικό «Βασίλειο της Θεσσαλονίκης» έπαψε έτσι να υπάρχει.                                     

Ο Θεόδωρος μπήκε θριαμβευτής στη Θεσσαλονίκη και την έκανε κέντρο και πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους («αυτοκρατορίας») που δημιούργησε. Εδώ στέ­φτηκε από τον αρχιεπίσκοπο Αχρίδας Δημήτριο Χωματιανό «εν Χριστώ τω Θεώ πι­στός βασιλεύς και αυτοκράτωρ Ρωμαίων».

Με συνεχείς στρατιωτικές επιτυχίες ο φιλόδοξος Θεόδωρος κατόρθωσε να επε­κτείνει το κράτος του, που απλώθηκε εδαφικά από το Δυρράχιο ως την Αδριανούπολη. Η νικηφόρα πορεία του όμως ανακόπηκε απότομα. Στη μάχη της Κλοκοτνίτσας, το 1230, νικήθηκε από τον τσάρο των Βουλγάρων Ιωάννη Β' Ασάν, που τον αιχμα­λώτισε και τον τύφλωσε.

Το Θεόδωοο διαδέχτηκαν ως ηγεμόνες του κράτους της Θεσσαλονίκης με τη σειρά ο αδελφός του Μανουήλ, ο γιος του Ιωάννης και ο άλλος γιος τους Δημήτριος. Κανένας όμως απ' αυτούς δεν είχε τα ηγετικά προσόντα και τις στρατιωτικές ικανότη­τες του Θεόδωρου και γρήγορα το κράτος συρρικνώθηκε και αποδυναμώθηκε.

Το χειμώνα του 1246 έφτασε στη Θεσσαλονίκη με το στρατό του ο αυτοκράτο­ρας της Νίκαιας Ιωάννης Γ' Βατατζής και κατέλαβε την πόλη με τη βοήθεια συνωμο­τών, που του άνοιξαν τις πύλες του τείχους. Έτσι καταλύθηκε, μετά από μια περίοδο ζωής 22 χρόνων, η «αυτοκρατορία της Θεσσαλονίκης». Κι όταν το 1261 ο Μιχαήλ Η' Παλαιολόγος ανακατέλαβε από τους Φράγκους την Κωνσταντινούπολη, η Θεσσαλο­νίκη εντάχτηκε και πάλι στην επανιδρυμένη βυζαντινή αυτοκρατορία.

Ο διαμελισμός της αυτοκρατορίας το 1204 μ.χ.

                                       

 Η αυτοκρατορία της Θεσσαλονίκης 1230 μ.χ.

                                   Δείτε το σχετικό βίντεο

Βιβλιοπαρουσίαση:"Το ασημένιο μενταγιόν" της Κίρα Σίνου

Η ταυτότητα του βιβλίου:

τίτλος: Το ασημένιο μενταγιόν

συγγραφέας: Κίρα Σίνου

εικονογράφος: Βίκτωρ Σκουτάρης εκδότης :Κέδρος

είδος βιβλίου :περιπέτεια

Τόπος :Αθήνα,Κωνσταντινούπολη

χρόνος : Αρχές της δεκαετίας του ΄90

ήρωες :Η Μαρίνα, οι γονείς της, η φίλη της η Χριστίνα, η κυρία Αριάδνη, ο Κώστας ο οδηγός, ο Γιάννης ο ξεναγός, η Σόνια και οι φίλοι της, ο Τάσος και οι γονείς του και οι κύριοι Μακρής, Φακίδης και Κάλφογλου.

σπουδαία γεγονότα :Η εκδρομή στην Κωνσταντινούπολη, η αποκάλυψη του μυστηρίου

του μενταγιόν αλλά και του πραγματικού ρόλου του ξεναγού, του οδηγού και της Σόνιας.

Το βιβλίο μου άρεσε, γιατί είναι μια πολύ όμορφη περιπέτεια με μυστήριο και αγωνία.

Κυρίως όμως μου άρεσε γιατί μας παρουσιάζει μια αναλυτική εικόνα της Κωνσταντινούπολης, περιγράφει τα σημαντικότερα μνημεία της, βυζαντινά και οθωμανικά, τα αξιοθέατά της και ταυτόχρονα μας δίνει πολλά ιστορικά στοιχεία και πληροφορίες για τη ζωή στην Πόλη από την εποχή του Βυζαντίου μέχρι και σήμερα.

H περίληψη του βιβλίου

Η Μαρίνα ζει στην Αθήνα με τους γονείς της. Μια μέρα βρίσκει ένα ασημένιο μενταγιόν και αποφασίζει να το κρατήσει γιατί δεν παρουσιάζεται κανείς να της το ζητήσει.

Έτσι το παίρνει μαζί της σε μια εκδρομή, στην Κωνσταντινούπολη, που πηγαίνει με τους γονείς της και τη φίλη της , Χριστίνα.

Εκεί παραξενεύεται για το ενδιαφέρον που δείχνει ο ξεναγός και μια συνταξιδιώτισσά της,

η Σόνια, για το κόσμημά της.

Στη συνέχεια, άγνωστοι της κλέβουν το μενταγιόν, και το μυστήριο με το κόσμημα και την παράξενη συμπεριφορά του ξεναγού και κάποιων συνεπιβατών της, μεγαλώνει περισσότερο.

Τελικά, όλη η αλήθεια αποκαλύπτεται, και το μυστήριο λύνεται, κατά τη διάρκεια της επιστροφής τους, στον έλεγχο που τους γίνεται στο ελληνικό τελωνείο του Έβρου.

Εκεί διαπιστώνεται ότι ο ξεναγός με συνεργάτες τη Σόνια και τον οδηγό, προσπαθούσαν να περάσουν ναρκωτικά στην Ελλάδα, και ότι το μενταγιόν, που τυχαία βρέθηκε στα χέρια της Mαρίνας, ήταν το «σημάδι» για να τους αναγνωρίσει ο συνεργάτης τους τελωνειακός και να τους αφήσει να περάσουν χωρίς έλεγχο στην Ελλάδα.

Εργασία του Αχιλλέα Χ.